2003 yılında kurulan Polnovakia Agrar S.R.O bugün tüm Slovakya’ya yayılan ve domuz yetiştiriciliği, bitki, yumurta ve büyükbaş hayvan üretiminde uzmanlaşmış üretim birimlerinden oluşmuştur. 2018 yılında münavebeye dâhil edildiğinden beri sorgum işletme içerisinde önemli bir yer edinmiştir. Slovakyalı üretici Peter Jakub sorularımızı yanıtlamayı kabul etti.

Yılda 150.000 besi domuzu ile domuz üretimi, aynı zamanda 20 milyon yumurta üreten ve 7.500 hektarlık tarım yapan şirketin ana faaliyeti haline geldi. Polnovakia Agrar, S.R.O. halen yaklaşık 210 kişiyi istihdam ediyor. 2018 yılından bu yana şirket, münavebelerine kademeli olarak sorgumu dahil etti.

Neden çiftliğinize tane sorgumu dâhil etmeyi tercih ettiniz?

Peter Jakub: İki ana kriteri karşılayan bir mahsul arıyorduk: birincisi kuraklığa karşı yüksek direnç ve diğeri ise büyükbaş hayvan yemi üretimimize entegre olma imkânı. Ayrıca münavebelerimizi uzatmak ve ekinlerimizi çeşitlendirmek istedik. Diğer yandan sorgum birçok avantaj sunuyor: diğer tahıllardan daha iyi protein oranı ve daha az toksin, böceklere ve hastalıklara karşı daha yüksek direnç ve daha düşük üretim ve kurutma maliyeti. Sorgum üretimi, ayçiçeği veya diğer tahıllardan daha geç ekim ve daha erken hasat ile işi yıl boyunca daha iyi organize etmemizi sağlıyor.

Tabii ki, sadece sonuçlar hakkında tahmin yürütebilirdik çünkü o zaman çevremizdeki hiç kimse sorgumun avantajlarını ve dezavantajlarını bize anlatamazdı!

Somut olarak, bugün sorgumla nasıl çalışıyorsunuz?

Peter Jakub: Concep® III ile işlenmiş bir çeşidi tercih ettik ve diğer yandan arazimizin çoğuna tane sorgum ekiliyor. Ekim hızımız 30 cm sıra aralığı ile 275.000 tohum/ha civarındadır, ancak sıra aralığı için 45 cm’ye doğru ilerliyoruz.

Slovakya’da Mayıs ayının ilk yarısında ekiyoruz ve genellikle Eylül ayında hasat ediyoruz. Mahsul çoğunlukla kuru sorgumdan oluşuyor ve sulu yıllarda %18-19 oranında kurutuyoruz. Ortalama verim, çiftliğe ve koşullara göre değişir, ancak genellikle hektar başına altı ila sekiz ton alırız ve en iyi verimimiz %14 nem ile 9,5 T/ha’ya ulaşır. Yılda toplam 3.000 ila 4.000 ton sorgum üretiyoruz ve bunların tamamı hayvan yemi üretimimize yönelik.

Sorgum artık firmamız için önemli bir ürün. 2018’de 10 hektardan 2019’de 200 hektara çıktı ve üretim 2020’de 600 ha düzeyinde sabitlenmiştir!

Domuz üretiminizde sorgumu nasıl kullanıyorsunuz?

Peter Jakub: Dişi domuzlar (yaklaşık %3 oranında) ve besi domuzları (%15-20 oranında) için yem karışımlarında sorgum kullanıyoruz. Sorgumun yem karışımlarında kullanımı ve dağılımı, sürülerimizin ihtiyaçları göz önünde bulundurularak hem kalite hem de ham ürün miktarına göre reçeteler hazırlayan yem uzmanlarımız tarafından geliştirilmektedir.

Size göre sorgumun Slovakya’daki geleceği nedir?

Peter Jakub: Sorgumun Slovakya’da parlak bir geleceğinin olduğunu düşünüyorum. Bu yıl ülkeyi etkileyen şiddetli kuraklık ve ürün münavebesi ile ilgili yeni Avrupa düzenlemeleri şüphesiz yetiştirilen sorgum hacimlerinde artışa yol açacaktır. Bununla birlikte, sorgumla ilgili bilgi edinme konusunda hala kat edilecek yol var: çok az çiftçinin bu tahıl hakkında net ve pratik bilgilere erişimi var, birkaç kez benden bunun hakkında konuşma yapmam istendi. Diğer yandan çiftçilere daha iyi satış olanakları sunmak için pazar geliştirilmelidir.

SORGUM HAKKINDA BİRKAÇ SÖZ

Lalatiana Rakotozafy, CNAM’de (2022’den beri Sorghum ID’nin yeni üyesi), UMR Sayfood’da araştırma mühendisidir. Paris’teki Gépro ekibiyle birlikte, bitkisel hammaddelerin değerlendirilmesi ve bitmiş ürünlerin işlevselliğinin işlenmesi üzerinde çalışmalarına devam etmektedir.

Sorgum hakkında bir kaç kelime edebilir misiniz?

Lalatiana Rakotozafy: “Faydalı”, sorgumu özetlemek için Lalatiana Rakotozafy tarafından seçilen kelimedir. “Sorgum birçok tarımsal avantajıyla (ısı direnci, düşük su ve girdi gereksinimleri, kısa büyüme süresi…) hem gezegen ve üretici için, hem de tüketici için faydalıdır: ICRISAT1 tarafından smart food (akıllı besinler) kategorisine sokulan sorgum, besleyici niteliklere ve sağlığa faydalı bir biyokimyasal bileşime sahip tahıldır.”

BESLEYİCİ NİTELİKLERİYLE FAYDALI BİR TAHIL

Lalatiana Rakotozafy: Araştırmacımız UMR Sayfood’da, özellikle sorgumun işleme sürecindeki davranışını incelemektedir. Tahılın “öğütülmesinden” – tahılı una dönüştüren ilk işlem- bitmiş bir ürüne dönüşmesine kadar, fonksiyonel özelliklerini gözlemlemektedir: su tutma, yağ emme kapasitesi, şişme gücü, emülsifiye etme özellikleri ve köpürme özellikleri. Grup daha sonra bitkiyi insan tüketimine uygun ürünler üretilebilecek şekilde düzenler.

Lalatiana Rakotozafy: Sorgum, karbonhidrat polimerleri, makro ve mikro besinler bakımından zengindir. Ayrıca Omega 6 ailesinden sorguma özgü bir asit olan çok sayıda linoleik asit içerir. Besleyici özellikleri sorgumu büyük potansiyele sahip bir tahıl yapmaktadır.

SAĞLIĞA FAYDALI

Lalatiana Rakotozafy: Kimyasal bileşimi sayesinde sorgum potansiyel olarak sağlığa faydalı. Her şeyden önce glutensiz diyetler için tercih edilen bir besin ve antioksidan (fenolik asit içeriği sayesinde), antimikrobiyal, mantar önleyici, iltihap önleyici ve çoğalma önleyici özelliklere sahip biyoaktif maddeler içerir. Tahıl ayrıca karbonhidrat metabolizmasını geliştirir ve bu nedenle diyabete karşı pozitif bir etkiye sahiptir.

Source/Kaynak: Sorghum-ID