IAOM Avrasya Başkanı Dr. Eren Günhan Ulusoy, Karadeniz’deki lojistik gerilim ve Avrupa’yı vuran kuraklık sebebiyle yem sektörünü zorlu bir dönemin beklediğini vurguladı. Ulusoy, AB’de 9 milyon tonluk rekolte kaybı yaşandığını ve mısır açığının 23 milyon tona ulaştığını belirterek küresel fiyat dalgalanmalarına dikkat çekti.
IAOM Avrasya Başkanı Dr. Eren Günhan Ulusoy
Uluslararası Un Sanayicileri ve Hububatçılar Birliği (IAOM) Avrasya Başkanı Dr. Eren Günhan Ulusoy; küresel gıda güvenliğinden Karadeniz’de tırmanan navlun tansiyonuna, aşırı sıcakların mısır üretimine etkisinden tarımsal girdilere kadar kritik başlıkları değerlendirdi. Karadeniz'in küresel buğday ihracatının %32’sini gerçekleştiren bir "tahıl kalbi" olduğunu hatırlatan Ulusoy, son haftalarda kilitlenen liman trafiğinin küresel piyasaları yeniden strese soktuğunu belirtti. Jeopolitik risklerin sadece Karadeniz ile sınırlı kalmadığını belirten Ulusoy, Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklığın küresel gübre tedarikini aksatarak önümüzdeki dönem verimini tehdit ettiğine dikkat çekti.
"KARADENİZ’DEKİ LOJİSTİK KRİZ SAVAŞIN İLK GÜNLERİNDEN BİLE YÜKSEK"
Karadeniz’de Rusya ve Ukrayna arasındaki çatışmaların liman ve gemi eksenine kaymasıyla fiyatların %20’den fazla tırmandığını ifade eden IAOM Avrasya Başkanı, emtia borsalarındaki hareketliliği şu sözlerle aktardı:
"Chicago Ticaret Borsası’nda (CBOT), 700 sent/buşel sınırının geçildiğini, Avrupa tarafında MATIF’te ise fiyatların 240 Euro’yu aştığını gördük. Bu tablo, lojistikte yaşanan tıkanıklık ve dünya pazarlarına arzın daralma ihtimalinden kaynaklanıyor. Açıkçası sektör paydaşları olarak savaşın ilk günlerinde bile lojistik zincirde bu kadar yüksek bir tansiyon görmemiştik. Kuzey Yarımküre'de hasat döneminde olmamız, fiyatlardaki bu yukarı yönlü hareketi şimdilik bir miktar sınırlandırıyor."
AB'DE SICAK STRESİ MISIRI VURDU: 23 MİLYON TONLUK İTHALAT İHTİYACI
28 Temmuz akşamı Bloomberg HT canlı yayınında yaptığı açıklamalarda Avrupa Hububat, Yağlı Tohum ve Yem Ticareti Birliği (COCERAL) tarafından açıklanan son verileri de değerlendiren Dr. Eren Günhan Ulusoy, Avrupa’daki aşırı sıcakların en büyük darbeyi yem sanayisinin ana girdilerinden mısıra vurduğunu söyledi:
"Avrupa genelinde etkili olan El Niño ve sıcak dalgası nedeniyle 9 milyon tonluk bir tahıl kaybı söz konusu. Bu düşüş ağırlıklı olarak mısırda yaşandı. Sıcaklıklar mısırın tam tozlanma evresine denk geldiği için ürünü strese soktu ve verim tahminleri %6-7 aşağı çekildi. AB halihazırda 52 milyon tonluk üretimine karşılık 75 milyon ton tüketime sahip. Bu durum, Avrupa'nın kullanacağı her 3 ton mısırdan 1’ini ithal etmek zorunda kalacağı ve 23 milyon tonluk devasa bir mısır açığıyla karşı karşıya olduğu anlamına geliyor. Küresel yem piyasası bu dengesizlikten doğrudan etkilenecektir."
"İÇ PİYASADA BAŞROLDE TMO VAR"
Dünyadaki dalgalanmaya tezat olarak Türkiye'nin tarihi bir üretim sezonu geçirdiğini vurgulayan sektör temsilcisi, buğdayda 23 milyon tonun, arpada ise 9 milyon tonun aşıldığını hatırlattı. İç piyasada başrolü Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) oynadığını belirten Ulusoy, ihracatçı sanayici için stratejik bir öneride bulundu:
"Türkiye normalde Dahilde İşleme Rejimi (DİR) kapsamında yurt dışından buğday ithal edip işleyerek ihraç eden bir ülkedir. Ancak bu sezon kendi toprağımızdan bereket fışkırıyor. TMO’nun elindeki devasa stoklar ihracatçımıza 'ihraç kayıtlı' olarak sunulursa, sanayicimiz ithal ham maddeye ihtiyaç duymadan yerli ürünü işleyip dünyaya satabilir. Bu, hem TMO'nun stok yükünü hafifletecek hem de sanayicimize büyük bir fırsat sunacaktır." (Ulusoy’un canlı yayındaki çağrısından yalnızca birkaç saat sonra TMO da düğmeye bastı. Mart 2025’ten bu yana kapalı tutulan ekmeklik buğday ve buğday kırıkları ihracatına, 29 Temmuz 2026 itibarıyla OAİB üzerinden onaylanacak kontrollü bir mekanizmayla 16 ay sonra yeniden izin verildi.)
HÜRMÜZ BOĞAZI VE GÜBRE KRİZİNDE "2027" UYARISI
Küresel risklerin sadece Karadeniz ile sınırlı kalmadığına, Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklığın gübre tedarikini aksattığına işaret eden Ulusoy, mevcut sezonun devir stokları sayesinde atlatılabileceğini ancak orta vadede tehlikenin büyüdüğünü ifade etti.
Hürmüz krizinin buğday arzını doğrudan etkilemese de küresel gübre akışını kesintiye uğrattığını vurgulayan Ulusoy; "Toprağa yeterli gübrenin atılamaması bir sonraki sezonun verimini doğrudan tehdit eder. Dünyada üretim ve tüketim arasında 22 milyon tonluk bir açık var. Geçen yıldan devreden stoklar sayesinde kısa vadede panik yok ama biriken tüm bu iklimsel ve lojistik kırılganlıklar özellikle 2027 sezonu için ciddi riskler barındırıyor." diyerek sözlerini tamamladı.