Röportaj: Cemalettin Kanaş

Geçtiğimiz haziran ayında, Londra Tahıl Haftası ile IDMA İstanbul Fuarı arasındaki kritik dönemde Feed Planet’e özel açıklamalarda bulunan GAFTA Konsey Üyesi ve ARASCO Tedarik Grubu Başkanı Anis Alam; Orta Doğulu dev şirketin artan lojistik maliyetleri nasıl göğüslediğini, gemileri ülkenin batı sahillerindeki limanlara kaydırma sürecini nasıl yönettiklerini ve küresel yem sektörünün neden Afrika’yı yeni stratejik tahıl ambarı olarak gördüğünü anlattı.

Anis Alam
GAFTA Konsey Üyesi ve
ARASCO Tedarik Grubu Başkanı

Küresel tahıl ve yem ticareti, bugünlerde ciddi jeopolitik tıkanıklıklar ve tırmanan lojistik karmaşaların gölgesinde, tarihinin en çalkantılı dönemlerinden birini yaşıyor. Karadeniz’den Hürmüz gibi kritik geçiş noktalarına kadar uzanan bu kriz hattı, sektör liderlerini tedarik stratejilerini tamamen yeniden yazmaya zorluyor. Feed Planet, bu özel dosyasında, küresel ticarette kırk yılı aşkın köklü bir tecrübeye sahip olan ve GAFTA içinde politikalara yön veren kıdemli isim olan Anis Alam ile bir araya geldi. Alam, Suudi Arabistan’ın yem devi ARASCO’nun, iç nakliye maliyetlerini ikiye katlama pahasına gemileri Cidde ve Yabu gibi Batı Yakası limanlarına yönlendirerek gerçekleştirdiği son derece çevik lojistik manevraların perde arkasını paylaşıyor. Anlık kriz yönetiminin ötesindeki konulara da değinerek küresel tarımın değişen paradigmalarına odaklandığımız bu röportaj; Afrika’nın bölgenin nihai tahıl ambarı olarak yaklaşan yükselişini ve Endüstri 4.0 ile geleneksel tedarik zinciri esnekliğinin rasyonel birlikteliğini mercek altına alıyor.

ARASCO, Karadeniz ve Hürmüz Boğazı’nda süregelen tedarik zinciri aksamalarını nasıl yönetiyor ve hammadde tedarikini güvence altına almak için hangi alternatif stratejileri uyguluyorsunuz?

Tüm gemilerimizi Yanbu ve Cidde gibi ülkenin batı sahilindeki limanlara yönlendiriyoruz; hatta yakın zamanda Jizan’da da bir geminin tahliyesini gerçekleştirdik. Demorajdan kaçınmak adına tahliye süreçlerini başarılı bir şekilde yönetiyoruz. Ancak bu, hammaddelerimizin iç nakliye maliyetlerinin neredeyse iki katına çıkarıyor. Hürmüz açıldığında, gemilerimizi yeniden kendimize ait rıhtımımızın, tahliye imkanlarımızın ve yaklaşık 500 bin tonluk depolama tesisimizin bulunduğu Dammam’daki tesislerimize yönlendireceğiz.

Londra Tahıl Haftası’nın ardından, jeopolitik belirsizlik altında piyasa güveninin korunması açısından uluslararası GAFTA sözleşmelerinin ve tahkim kurallarının geçirdiği dönüşümü nasıl değerlendiriyorsunuz?

GAFTA, hem bizim bölgemizdeki çatışmalar hem de Rusya-Ukrayna savaşı sebebiyle şu sıralar çok yoğun bir tahkim dosyası yüküyle karşı karşıya. Bu durum hakemler için büyük zorluk teşkil etse de, bu karmaşık süreçleri profesyonelce yönetecek yetkinliğe sahipler. Ayrıca GAFTA, ticaret akışının sürdürülmesi ve çeşitli sebeplerle ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümü konusunda son derece güçlü bir sisteme sahip. Londra Tahıl Haftası’nda da GAFTA yöneticilerinin yüzündeki özgüven ve memnuniyet, üstlendikleri bu kritik görevleri ne kadar başarıyla yürüttüklerini açıkça gösteriyordu.

Afrika’nın kendi kendine yeten bir yem üretim üssüne dönüşme potansiyelini nasıl görüyorsunuz ve Orta Doğulu dev şirketler orada doğrudan bir yatırım rolü üstlenecek mi?

ARASCO olarak Afrika’nın çok yakın bir gelecekte bizim için tahıl ambarı olacağını her zaman dile getiriyoruz. Ancak oradaki pazarların ticari altyapılarını geliştirmesi ve tarımsal üretimde yeni, modern teknolojileri daha fazla kullanması gerekiyor. Suudi Arabistan’a ve Arap dünyasına coğrafi olarak çok yakın olan ülkelerde muazzam bir potansiyel var. Kültürel yakınlığımız sayesinde ticari ilişkilerimiz de uyum sağlıyor. Ticaretin geleceği kesinlikle burada. Arap iş insanlarının bölgede şimdiden birçok projeye imza atmaya başladığını görüyoruz.

Endüstri 4.0 ve yapay zekâ analitiğinin hızla entegre edilmesini modern yem değirmenciliğinde hayatta kalmanın temel anahtarı olarak mı görüyorsunuz, yoksa geleneksel tedarik zinciri çevikliği hala asıl gücü elinde mi tutuyor?

Elbette bugüne olduğu gibi, yeni teknolojik buluşlar yem değirmenciliği sektöründe de son derece olumlu bir rol oynayacaktır. Ancak, bilimsel ve teknolojik çözümler geleneksel sistemlerin yerini tamamen ve sorunsuz bir şekilde alana kadar, geleneksel tedarik zinciri mekanizmaları da bu yeniliklerle yan yana var olmaya devam edecektir.