Serkan SAYAK
AVES Enerji Yağ ve Gıda San. A.Ş.
Ar&Ge ve Kalite Müdürü 

Türkiye’nin ilk yerli Soya Protein Konsantresi (SPC) üretimi, hayvancılık sektöründe verimliliği artırırken ithalata bağımlılığı azaltan stratejik bir adım olarak öne çıkıyor. Aves’in Mersin’deki tesisi, yüksek proteinli ve sindirilebilirliği yüksek bu değerli yem hammaddesini üreterek hem üreticinin maliyetlerini düşürüyor hem de sektörün sürdürülebilirliğine katkı sağlıyor.

Hayvancılık sektöründe sürdürülebilir üretim ve verimli performans hedeflerinin kesişim noktasında yer alan yem hammaddeleri, günümüzde gıda zincirinin en kritik bileşenlerinden biri haline gelmiştir. Küresel düzeyde artan nüfus, hayvansal protein talebindeki yükseliş ve yem maliyetlerindeki dalgalanma, üreticileri daha sürdürülebilir ve ekonomik çözümler arayışına itmektedir. Bu bağlamda, yem sanayisinin yüksek proteinli, sindirilebilirliği yüksek, fonksiyonel katkı sağlayan ürünlere olan ihtiyacı artarak devam etmektedir.

Bu ihtiyaçlara en etkin cevaplardan biri olan Soya Protein Konsantresi (SPC), yüksek protein oranı (%60-65), düşük antinutrisyonel faktör içeriği ve sindirilebilirliği ile öne çıkmaktadır. Özellikle büyükbaş besi hayvancılığı, kanatlı ve balıkçılık sektörlerinde performans artışı, yem dönüşüm oranı ve hayvan sağlığı açısından kritik rol oynayan SPC, Mart 2025 itibarı ile Türkiye’de ilk ve tek olarak Aves Enerji Yağ ve Gıda Sanayi A.Ş. tarafından yerli olarak üretilmeye başlanmıştır.

PERFORMANS VE VERİMLİLİKTE YENİ STANDART SPC

SPC, yağsız soya küspesinin çözünür karbonhidratlardan arındırılmasıyla elde edilen, yüksek oranda protein ve fonksiyonel amino asitler içeren özel bir yem hammaddesidir. Klasik soya küspesine göre daha düşük anti-besin faktörleri (tripsin inhibitörleri, lektinler) içerdiğinden, özellikle genç hayvanlarda sindirim sistemine dosttur.

Besi hayvanlarında SPC kullanımı;

• Canlı ağırlık artışını hızlandırmakta,
• Yemden yararlanma oranını iyileştirmekte,
• Bağışıklık sistemini desteklemekte,
• Karkas kalitesine olumlu katkı sağlamaktadır.

Üretici açısından değerlendirildiğinde, SPC kullanımının yem maliyetini optimize ettiği, hayvan başına üretim süresini kısalttığı ve nihai ekonomik verimliliği artırdığı gözlemlenmektedir. Ayrıca, rasyonlara entegre edildiğinde formülasyon esnekliği sağlayarak toplam yem bileşenlerinde denge oluşturmaktadır.

TÜRKİYE’NİN İTHALATA DAYALI YAPISI VE SEKTÖREL RİSKLER

Bugüne dek Türkiye’de SPC üretimi bulunmadığı için bu stratejik yem hammaddesi, tamamen ithalat yoluyla temin edilmekteydi. 2024 yılı itibarıyla Türkiye, yılda 2 milyon tondan fazla soya ürünü ithal etmiş, bu ithalatın büyük kısmı yem sektörü tarafından kullanılmıştır.

Ancak bu yapı;

• Döviz kuruna bağlı maliyet baskısı,
• Tedarik zinciri kırılganlığı,
• Jeopolitik ve lojistik riskler,
• Sürdürülebilirlik kriterleri açısından zayıflık gibi sorunlar barındırmaktadır.

Bu bağlamda, yerli SPC üretimi yalnızca bir üretim kararı değil, yem sektörünün stratejik güvenliği açısından kritik bir adımdır.

AVES’TEN SEKTÖRE STRATEJİK KATKI: TÜRKİYE’NİN İLK YERLİ SPC TESİSİ

Mersin’deki entegre tesislerinde yıllardır yağlı tohum işleme ve biyodizel üretimi gibi alanlarda faaliyet gösteren Aves Enerji Yağ ve Gıda Sanayi, sektörel ihtiyaçları doğru analiz ederek Türkiye’de ilk ve tek SPC üretim tesisini Mart 2025 tarihinde devreye almıştır. Bu tesis ile birlikte Aves;

• Türkiye’de SPC üretimindeki dışa bağımlılığı kırmakta,
• Hayvansal üretimde daha istikrarlı ve kaliteli yem formulasyonlarının önünü açmakta,
• İhracat potansiyeli yüksek bir ürün gamı oluşturmaktadır.

Tesiste üretilen SPC, uluslararası kalite ve güvenlik standartlarına uygun olarak işlenmekte; düşük üre ve antinutrisyonel değerleriyle yem sektörünün en yüksek beklentilerine yanıt verecek kalite seviyesine ulaşmaktadır.

YEM SANAYİİNE VE BESİCİLİĞE ETKİLERİ

Aves’in SPC yatırımı, Türkiye yem sanayisinin daha dengeli, esnek ve yerli temelli bir yapıya kavuşmasına zemin hazırlamaktadır. Soya protein konsantresi üretimi, özellikle ruminant hayvan besiciliğinde;

• Yem dönüşüm oranını artırarak maliyetleri düşürmekte,
• Üreticiye rasyon planlamasında geniş hareket alanı sunmakta,
• Hayvan refahını yükselterek kaliteli et üretimini desteklemektedir.

SPC aynı zamanda erken dönem buzağı beslenmesi, gebe düve programları ve yüksek performanslı damızlık beslenmesi gibi uzmanlık gerektiren besleme aşamalarında kritik bir rol üstlenmektedir.

TARIM VE YEM SEKTÖRÜNE YAYILAN ETKİ ZİNCİRİ

Yerli SPC üretimi sadece hayvancılık değil, tarımsal üretim açısından da önemli fırsatlar sunmaktadır. Bu yatırım sayesinde;

• Yerli soya üretiminin teşvikiyle çiftçiye alternatif gelir kanalları açılabilir,
• Tarımsal ürünlerin katma değeri artırılarak iç pazar dengesi güçlenebilir,
• Yem sanayi ile tarım sektörü arasındaki entegrasyon geliştirilebilir.

Aves, bu vizyonla sadece yem katkısı üretmekle kalmamakta, aynı zamanda tarım-sanayi iş birliğini güçlendirerek Türkiye’nin tarımsal sürdürülebilirlik hedeflerine doğrudan katkı sağlamaktadır.

STRATEJİK BİR ÜRETİM, SEKTÖREL BİR KAZANIM

Türkiye hayvancılık sektörünün daha verimli, sürdürülebilir ve rekabetçi bir yapıya kavuşması, ancak stratejik ürünlerin yerli ve kaliteli üretimi ile mümkündür. Aves Enerji Yağ ve Gıda Sanayi’nin SPC üretimi bu anlamda, sadece bir yatırım değil; yem sektörü için yerli çözüm, besicilik için performans güvencesi ve ülke tarımı için stratejik bir adımdır.

Türkiye’nin yem sanayisinde rekabet gücünü artıran bu tür girişimlerin, sektörel farkındalığı ve yerli üretim motivasyonunu artırarak hayvancılık politikalarının şekillenmesinde de etkili olacağı açıktır. Aves’in bu öncü rolü, sadece bugünün değil, yarının hayvancılığına da yön vermektedir.

Aves Grup olarak sektördeki 30 yılı aşkın deneyimimiz, yıllık 1.5 milyon ton üretim kapasitemiz, en son teknoloji ile donatılmış tam entegre tesislerimiz ile bitkisel yağ sektörüne yön veriyoruz. Sürdürülebilir üretim ve tedarik gücü ile Türkiye ekonomisine sağladığımız katkıyı günden güne artırıyoruz. Uluslararası emtia ticaretinde dünya üzerindeki şirketlerimiz aracılığıyla Türkiye’nin ham ayçiçek yağı tedarikinde ve üretiminde lider firmalardan biri olarak, bitkisel yağların üretimi ve uluslararası ticareti, yüksek proteinli küspe üretimi, biyodizel üretimi, bitkisel yağ depolama, yer fıstığı işleme, gayrimenkul sektörü, açık deniz gemi yükleme ve boşaltma platformumuz Savka ile faaliyet göstermekteyiz.