Uluslararası Tahıl Konseyi’nin açıkladığı detaylı veriler, önemli bölgelerde buğday, mısır, arpa ve soya fasulyesi üretiminde önemli değişimler beklendiğini ve bunun küresel tahıl piyasası üzerinde potansiyel etkileri olduğunu ortaya koyuyor. Kuzey Avrupa, Baltık ülkeleri ve Çin gibi bölgelerde ekmeklik buğday kalitesindeki düşüş, bu yılki buğdayın daha büyük bir kısmının yem endüstrisinde kullanılarak yemlik buğday arzının artmasına sebep olabilir.
23/24 sezonunda yem endüstrisi, Londra merkezli Uluslararası Tahıl Konseyi’nin 29 Eylül 2023 tarihli brifinginde vurgulandığı gibi, dönüştürücü bir manzara ile karşı karşıya. Daha geniş bir veri setinden önemli bilgiler alarak, yem üretimi için hayati önem taşıyan ürünlerdeki değişimlere odaklanıyoruz. Birçok yem formülasyonunun temelini oluşturan buğdayın Avustralya gibi ülkelerde %36’lık büyük bir düşüş kaydetmesi beklenirken, bir diğer önemli hammadde olan soya fasulyesi, Arjantin’de %102’lik belirgin bir artışla yükselişe geçiyor. Özellikle Arjantin ve AB tarafından olumlu haberlerin geldiği mısır cephesinde ise beklentiler olumlu görünüyor. Yem karışımlarının bir diğer vazgeçilmezi olan arpa, Fas gibi ülkelerin vaat ettiği ciddi artışlara karşın üretimdeki sıkıntılarla mücadele ediyor.
DÜNYA BUĞDAY ÜRETİMİNDE ÇEŞİTLİ DİNAMİKLER
Uluslararası Tahıl Konseyi’nin son basın brifingi, önemli küresel bölgelerdeki buğday üretiminde kayda değer bir değişim beklendiğini gösteriyor. Toplam rakamlar, küresel buğday üretiminde tahminlerin bir önceki yıla göre %3’le 21,2 milyon tonluk bir düşüşe işaret ederek toplam üretimin 783,5 milyon tona gerileyeceğini ortaya koyuyor. Bu düşüş beklentisi, yıllık bazda %6 ile 25,6 milyon tonluk önemli bir azalma görüntüsü veren büyük ihracatçılar arasında daha belirgin. Buna karşılık, “Diğer” olarak adlandırılan kategoride (başlıca ihracatçılar olarak sınıflandırılmayan ülkeler) %1’lik bir büyüme beklentisi söz konusu. Birçok büyük ihracatçı ülke için önemli düşüşler öngörülürken, en dramatik düşüş %36 ile Avustralya’dan bekleniyor. Tahminlere göre, Kazakistan, Kanada, Rusya ve Birleşik Krallık da %5 ila %21 arasında değişen kayda değer düşüşler yaşayacak. Öte yandan; Fas, Irak, Arjantin ve ABD’nin de aralarında bulunduğu bazı ülkelerin üretimlerinde görüntü pozitif. Yıllık %8’lik düşüş beklentisine rağmen, Rusya’nın 87,4 milyon ton gibi muazzam bir üretim gerçekleştireceği tahmin ediliyor.
Somut çıkarımlara daha derinlemesine bakıldığında, başlıca ihracatçıların üretiminin son dört yılın en düşük seviyesinde olduğu ve bir önceki yıla kıyasla 28 milyon ton azaldığı görülüyor. Bu düşüş Haziran ayındaki Konsey Oturumunda yapılan tahminden 7 milyon ton daha yüksek. Bu rakamlar, aralarında Kanada, AB, Arjantin, Avustralya, ABD ve Kazakistan’ın da bulunduğu birçok önemli oyuncuya dair tahminlerin düşmesi ile sonucu ortaya çıktı. Ancak Ukrayna ve Rusya›nın tahmini verileri artış kaydetti.
Mahsul kalitesiyle ilgili olarak, kuzey yarımküre çevresel şartlar ve dış faktörler sonucunda zarar gördü. AB’nin gübre kullanımını azaltması ve yaz sonundaki sert hava şartları, Kuzey Avrupa ve Baltık ülkelerinde protein içeriğini etkiledi. Benzer şekilde, Rusya ve Kazakistan da yağışlı hava şartlarına bağlı olarak buğday kalitesi sorunlarıyla mücadele ediyor. Ukrayna’nın ekmeklik buğday oranında önemli bir düşüş görülebilir. Durum buğdayı üretimi de AB, Kuzey Amerika ve Kuzey Afrika’da beklenen düşük rekolte nedeniyle zorluklarla karşı karşıya, ancak Türkiye bir miktar rahatlama sağlayabilir.
Yem endüstrisi için önemli bir nokta da Kuzey Avrupa, Baltık ülkeleri ve Çin gibi bölgelerde ekmeklik buğday kalitesindeki belirgin düşüş. Bu durum, bu yılki üretimin önemli bir kısmının yeme daha uygun olabileceği ve piyasada yemlik buğday arzının artabileceği anlamına geliyor.
MISIR PAZARI REKOLTE SIKINTILARINA RAĞMEN CİDDİ BÜYÜME KAYDEDECEK
Uluslararası Tahıl Konseyi’nin 23/24 sezonuna ilişkin mısır üretimi verileri genel olarak iyimser bir tablo çizerken, küresel üretim tahmin rakamları bir önceki yıla göre %5’lik bir artışla 60,2 milyon ton yükseldi. Dünyanın toplam üretimi şu anda 1 milyar 222,4 milyon ton gibi etkileyici bir seviyeye işaret ediyor. İhracatçılar, yıllık %10’luk güçlü bir artış kaydederek bu büyümeye en önemli katkıda bulunurken, “Diğerleri” %1’lik mütevazı bir artış sağlıyor. Özellikle, mısır endüstrisinde önemli bir oyuncu olan ancak yakın geçmişte La Nina’ya bağlı kuraklıkla mücadele eden Arjantin, %49’luk olağanüstü bir büyüme oranı ile küresel mısır pazarına önemli bir katkı sağlayan ülke konumunu yeniden pekiştirdi. AB ve ABD de güçlü performanslar sergilerken, AB’nin mısır üretiminde yıllık %10’luk bir artışla 384,4 milyon tonluk bir rekora yaklaşması bekleniyor. Bu başarı, yaz boyunca gözlemlenen dalgalanmalar göz önüne alındığında özellikle önemli.
Ancak birkaç bölgede düşüş bekleniyor. Tahminlere göre, Güney Afrika›nın üretimi %9, Rusya›nın %6, Hindistan›ın %5, Meksika›nın %4 ve Brezilya›nın %1 oranında azalacak. Yüksek üretimine rağmen 11,1 t/ha sınırını aşmakta zorlanan ABD, durgun verim artışı görmeye devam ediyor. Buna karşılık, USDA’nın hava şartlarına göre ayarlanmış verim modeli, üretime 17 milyon ton daha ekleyebilecek 11,4 t/ha’a ulaşma potansiyeline işaret ediyor. Ukrayna’da rekolte beklentisi önceki tahminlere kıyasla olumlu olup 28 milyon tona ulaşacağı öngörülüyor. Bu büyüme beklentisi, önceki verilere göre daha büyük ekim alanları ve verimi artıran elverişli hava şartları ile alakalandırılıyor. Bununla birlikte, çiftçiler maliyeti yüksek mekanik kurutma yerine, geçen yıl olduğu gibi mahsulün tarlada doğal olarak kurumasını bekleyebileceğinden, hasatta gecikmeler yaşanma potansiyeli bulunuyor. Brezilya, Arjantin ve Güney Afrika’nın birlikte dünya mısır üretiminin %17’sini gerçekleştirdiği güney yarımkürenin üretimi, 5 yıllık ortalama olan %15’e kıyasla hafif bir artışla dikkat çekiyor. Ekimin yeni başladığı göz önünde bulundurulduğunda, önümüzdeki aylardaki hava şartları nihai üretim rakamlarının belirlenmesinde belirleyici bir rol oynayacak.
ARPADA İHRACATÇILARDA DÜŞÜŞ, BÖLGELERDE YÜKSELİŞ
Uluslararası Tahıl Konseyi’nin 23/24 dönemi tahmini küresel arpa üretim rakamları sektördeki bazı ilgi çekici dinamikleri ortaya koyuyor. Yıllık bazda %6’ya tekabül eden 10 milyon tonluk düşüşle toplam üretim, 143,8 milyon tona gerileyecek.
Rakamlar daha yakından incelendiğinde, bu düşüşün büyük ölçüde ana ihracatçılar kaynaklı olduğu görülüyor. İhracatçılar, 11,2 milyon ton gibi önemli bir miktara denk düşecek şekilde %10’luk bir düşüş yaşayacak. Buna karşılık, diğer üreticiler görece daha iyi bir performans sergileyerek %3’lük mütevazı bir artışla rakamlarını 1,2 milyon ton yukarı taşıyor.
Bölgesel olarak, birçok ülke arpa üretiminde önemli daralmalar görünüyor. Önemli bir üretici olan Avustralya, yıllık bazda 4,2 milyon tonluk bir düşüşe denk gelen %30’luk bir düşüşle karşı karşıya. Arpa yetiştiren diğer önemli ülkeler olan Kanada ve Kazakistan’da da sırasıyla %21 ve %12’lik önemli düşüşler öngörülüyor. Küresel arpa üretiminin önemli bir bölümünü oluşturan AB’de de %6 ile 2,9 milyon tonluk bir azalma bekleniyor.
Ancak arpa sektöründeki tüm gelişmeler olumsuz değil. Bazı ülkeler, genel düşüş eğilimine inat etkileyici bir büyüme görüntüsü veriyor. Fas, bir önceki yıla göre 0,6 milyon tonluk ek bir artışa denk gelen %96’lık şaşırtıcı bir artışla öne çıkmaya hazırlanıyor. Irak ve Hindistan’da da sırasıyla %50 ve %23’lük önemli artış bekleniyor.
Bu değişimleri etkileyen sayısız faktör içinde iklim değişiklikleri, su kıtlığı, gelişen tarım uygulamaları, küresel ticaret gerilimleri ve pazar dinamikleri öne çıkan etkenler olarak sıralanıyor. Çeşitli endüstrilerde önemli bir bileşen olmaya devam eden arpada, bu değişimlerin geniş kapsamlı ekonomik etkileri olabilir. Çiftçilerden son tüketicilere kadar arpa değer zincirindeki paydaşların, potansiyel fiyat dalgalanmaları ve tedarik zinciri aksaklıklarına karşı kendilerini hazırlamaları gerekiyor.
SOYADA ARJANTİN YÜKSELİRKEN, ANA ÜRETİCİLERDE DÜŞÜŞ
Dünya soya fasulyesi piyasası üretimde bir artışa şahit olacak ve tahminler rekor seviyeye ulaşılacağına işaret ediyor. Toplam küresel soya fasulyesi üretimi %7,8’e tekabül edecek şekilde 28,5 milyon tonluk bir artışla 396,0 milyon ton olarak öngörülüyor.
Bu rakamlara bakıldığında, artış eğilimi ağırlıklı olarak rekoltede önemli artışlar bekleyen birkaç ülkeden kaynaklanıyor. Özellikle, önemli kuraklık hasarıyla geçen bir sezonun ardından toparlanan ve şimdi ise El Nino ile ilişkili daha yağışlı şartlardan faydalanacağı tahmin edilen Arjantin’in en iyi performans gösteren ülke olarak öne çıkması bekleniyor. Tahminlere göre, ülke, 22,3 milyon tonluk önemli bir artışla toplam üretimini 44 milyon tona çıkararak yıllık bazda %102’lik çarpıcı bir artış kaydedecek. Arjantin’in üretimindeki bu ciddi canlanma, küresel soya fasulyesi rakamlarını önemli ölçüde artırıyor.
IGC’nin tahminlerine göre, soya fasulyesi piyasasının önde gelen oyuncularından Brezilya, yıllık %3’le 5 milyon tonluk artış elde ederek toplam 160 milyon tona ulaşacak. Artışa katkıda bulunan diğer önemli ülkeler arasında sırasıyla %11, %11 ve %15’lik büyüme oranlarıyla Paraguay, Ukrayna ve AB-27 yer alıyor.
Ancak tablo tamamen de tozpembe değil. Soya fasulyesi piyasasında baskın bir konumda olan ABD için, bir önceki yıla göre %3’lük bir düşüş öngörülüyor. Buna göre ülke, 3,5 milyon tonluk bir düşüşle 112,8 milyon tona gerileyecek. Hindistan da yıllık bazda %4’lük bir düşüşle 0,6 milyon tonluk bir daralmaya gidecek.
Özetle, küresel soya fasulyesi üretimi büyük ölçüde olumlu bir görünüm sergilerken, ABD ve Hindistan gibi önemli tedarikçilerin üretimindeki düşüşler dikkat çekiyor. Arjantin›in yeniden canlanması dengeleyici bir rol oynarken, Brezilya baskın ihracatçı olarak piyasayı önemli ölçüde etkilemeye devam edecek. Brezilya›nın üretiminin beklentileri karşılaması halinde ticaret dinamiklerindeki değişimler sınırlı kalacak gibi görünüyor. Bununla birlikte, piyasa oyuncularının fiyatlandırma yapılarındaki nüanslara ve küçük ticari ayarlamalara karşı dikkatli olması gerekiyor.