Roula Nehme
Formülasyon Birim Sorumlusu
UTRIX S.A.L.

Yem formülasyonu geleneksel olarak besin ihtiyaçlarını en düşük maliyetle karşılamayı hedeflemiştir. En düşük maliyetli formülasyon önemini korusa da, artan hammadde değişkenliği, mikotoksin riski ve performans baskısı işleri karmaşıklaştırmıştır. Bu sebeple risk yönetimi merkeze oturmuş, yüksek kaliteli konsantreler ise besinsel tutarlılık ve güvenilir performans sağlamaktadır.

Modern yem üretimindeki en büyük zorluklardan biri, yem hammaddelerindeki değişkenliktir. Besin yoğunluğu, sindirilebilirlik, fiziksel yapı ve kontaminasyon seviyelerindeki farklılıklar; menşe, hasat şartları, işleme yöntemleri ve depolama şartlarındaki dalgalanmalar sebebiyle giderek daha fazla görülüyor. Hammadde kalitesindeki ufak sapmalar ya da yalnızca yüzde birlik protein farkı dahi çok kolay şekilde hayvan performansında düşüşe, sağlık sorunlarına ya da tutarsız üretim sonuçlarına yol açabiliyor.

BESİN DEĞERİ VE KALİTE KONUSUNDA DOĞRU VERİLER

Hayvan diyetlerini optimize etmenin temeli, doğruluk ve bazal diyette kullanılan hammaddelerin kalitesini ile besin değerini tam olarak bilmektir. Hammadde ve tam yemi test etmek için kanıtlanmış bir yöntem olan Yakın Kızılötesi Spektroskopisi (NIR), numunenin besin bileşenlerini (örneğin yağ, protein ve nem) hızlı ve basit bir şekilde belirleyebilmektedir. Partiler arasındaki beklenen varyasyonlara dair bu veriler, formülasyon matrislerine entegre edilebilir. Böylece zamanında ve veriye dayalı formülasyon ayarlamaları yapılabilir, hammadde değişkenliğinin nihai yem kalitesi üzerindeki etkisi en aza indirgenebilir.

Kanıtlanmış NIR teknolojisinin yanı sıra, yem formülasyonunda mikotoksin varlığına dair doğru veriler de kilit öneme sahiptir; bu sayede kontaminasyon riskleri erken tespit edilip önlenebilir. Bu özellikle mikotoksin baskısının yüksek olduğu bölgelerde, örneğin Orta Doğu ve Afrika’da hayati önem taşır. Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) bölgesinde tüketilen hayvan yemlerindeki mikotoksin kontaminantlarına ilişkin kapsamlı bir meta-analiz (Jalilzadeh-Amin ve ark., 2023), MENA bölgesinde hayvan yemlerinde mikotoksin kontaminasyonunun yüksek oranda görüldüğünü ve en yüksek konsantrasyonda fumonisinlerin bulunduğunu ortaya koymuştur. Bu çalışma ayrıca iklim değişikliği, ekonomik durum, tarım ve işleme yöntemleri, hayvan yeminin yapısı ve gıda atıklarının yemde uygunsuz kullanımı gibi faktörlerin, MENA’da hayvan yemindeki mikotoksin kontaminasyonunun ortaya çıkmasında en kritik etkenler arasında yer aldığını vurgulamaktadır.

KONSANTRELER ÖNGÖRÜLEBİLİRLİĞİ ARTIRIYOR

UTRIX S.A.L. (bundan sonra ‘UTRIX’ olarak anılacaktır), konsantre, mineral premiks ve besinsel çözümler üreten önde gelen bir üreticidir ve Orta Doğu’da GMP+ sertifikası alan ilk şirketlerden biridir. Temel müşteri tabanı MENA bölgesinde yer alan UTRIX, yem hammaddelerinin bulunabilirliği ve değişkenliğiyle gelen özel ve teknik zorlukların farkındadır. Birçok temel hammadde ithal edilmek zorunda kalındığından, bazen uzun nakliye süreleri ve uzamış depolama süreleri söz konusu olur. Bu durum mikotoksin oluşumu ve besin kaybı riskini artırır. İşte bu sebeple NIR ve mikotoksin analizleri, şirketin entegre analitik ve formülasyon hizmetlerinin ayrılmaz bir parçasıdır ve risk odaklı formülasyon yaklaşımının temelini oluşturur. Bu veri odaklı analitik hizmetlerle şirket, formülasyon doğruluğunu artırmayı, besinsel belirsizliği azaltmayı ve değişken hammadde şartları altında hayvan performansını tutarlı kılmayı hedeflemektedir.

Hayvan diyetlerini maliyet, besin değeri ve performans açısından daha da optimize etmek için formüllere konsantreler eklenir. Kaliteli konsantreler, hayvanların optimal sağlık, büyüme ve verimlilik için ihtiyaç duyduğu temel besinleri kontrollü ve standartlaştırılmış bir biçimde almasını sağlar. Bu sayede beslenme uzmanları, değişken hammaddelere bağımlılığı azaltabilir ve üretim partileri arasında diyet bileşimini stabilize edebilir. Başka bir deyişle, yüksek kaliteli konsantreleri yem programlarına entegre ederek üreticiler, hayvan performansının öngörülebilirliğini artırırken formülasyon ekonomisi üzerindeki kontrolü de koruyabilir. Paralel olarak UTRIX, belirli ırk gereksinimlerine ve üretim hedeflerine uygun hem özel hazırlanmış konsantre çözümleri hem de standart formüller geliştirmektedir. Bu yaklaşım, formülasyon stratejisinde esneklik sağlarken farklı üretim senaryolarında besinsel hassasiyet, tutarlılık ve performans güvenilirliğini korumaktadır.

KONSANTRE KULLANIMINDA KALİTE KİLİT ÖNEME SAHİPTİR

Bir konsantrenin kalitesi büyük ölçüde içeriğinde bulunanlara bağlıdır. Konsantrelerde kullanılan hammaddeler için UTRIX, GMP+ gibi tanınmış kalite güvence sistemleri altında faaliyet gösteren sertifikalı tedarikçilere güvenmektedir. Bu yaklaşım izlenebilirlik, güvenlik ve tutarlılık sağlar. Bu tedarik stratejisi, kontaminasyon, sahtecilik ve beklenmedik değişkenlik risklerini azaltarak stabil yem performansı ve yasal uyumluluğa katkı sağlar. Enzim ve fonksiyonel yem katkı maddelerinin seçimi de yüksek kaliteli konsantreleri ayrıştıran bir diğer unsurdur. UTRIX, işleme şartlarında kanıtlanmış etkinlik ve stabiliteye sahip enzimleri entegre ederken, mikotoksin önleme ajanları, bağırsak sağlığı düzenleyicileri ve performans artırıcılar gibi bilimsel olarak doğrulanmış fonksiyonel çözümleri de kullanır. Bu katkı maddeleri, UTRIX’in kendi bünyesindeki Ar-Ge çalışmalarıyla geliştirilmekte ve şirketin özel yem katkı maddeleri hattı tarafından desteklenmektedir. Bu ürünler belirli besinsel, bağırsak sağlığı ve performans zorluklarını yüksek hassasiyetle ele almak üzere tasarlanmıştır.

Konsantre kalitesi yalnızca formülasyonuyla değil, aynı zamanda nasıl üretildiği ve nihai yeme nasıl entegre edildiğiyle de tanımlanır. UTRIX konsantreleri, hassas ve kontrollü dozajla geliştirilir ve otomatik üretim şartları altında üretilir. Böylece besinler, enzimler ve katkı maddeleri bazal bileşenlerle mamul yemde homojen bir şekilde dağılır. Bu hassasiyet, besin ayrışmasını en aza indirir, hayvan seviyesinde tutarlı alım sağlar ve düzensiz besin tedarikine bağlı performans değişkenliğini azaltır. Hammaddelerin partikül boyutu dağılımı da konsantre performansını etkileyen kritik bir faktördür. UTRIX, hem hammadde seçiminde hem de formülasyon tasarımında partikül boyutu gibi fiziksel özellikleri dikkate alır. Tutarlı partikül boyutu, karıştırma verimini artırır, taşıma sırasında ayrışmayı sınırlar ve yem akışkanlığı, pelet kalitesi ile besin sindirilebilirliğini destekler.

Son olarak, dikkatlice seçilmiş antioksidanlar, topaklanmayı önleyici ve akışkanlık ajanları gibi maddeler, yem kalitesini korumak ve tutarlı işleme performansı sağlamak amacıyla dâhil edilir. Bu önlemler bir arada, yemin fiziksel stabilitesini destekler, üretim kayıplarını azaltır ve homojen besin alımına katkı sağlayarak UTRIX yüksek kaliteli konsantrelerinin güvenilirlik ve performans standartlarını pekiştirir.

FORMÜLASYON BAŞARISI: EN DÜŞÜK MALİYETTEN EN DÜŞÜK RİSKE

Yem hammaddelerindeki geniş kalite değişkenliği göz önüne alındığında, hayvanlarınızdan en iyi performansı elde edecek maliyet etkili bir diyet formüle etmek için hammaddelerinizin tam bileşimini belirlemek hayati önem taşır. Bu, bazal hammaddelerin (örneğin mısır, buğday ve soya) besin değeri ve kalitesini bilmek için veri odaklı çözümler gerektirir. Konsantreler, diyetleri optimize etmede kilit rol oynar ve yalnızca ton başına maliyete göre değil, besinsel riski azaltma ve üretim sonuçlarını stabilize etme yeteneklerine göre değerlendirilmelidir. Teknik açıdan bakıldığında, konsantre kalitesine yatırım yapmak, öngörülebilirliği artırır, formülasyon hassasiyetini azaltır ve farklı üretim şartlarında yem programlarına duyulan güveni güçlendirir. Bu yaklaşım, en düşük maliyetli formülasyondan en düşük riskli formülasyona geçişi destekleyerek ekonomik optimizasyonu performans güvencesiyle daha iyi dengelemeyi sağlar.