İran ile İsrail arasındaki savaşın başlaması, dünya gübre üretim merkezlerinde sevkiyatı aksatarak Türkiye'de gübre fiyatlarında ani ve şiddetli artışlara yol açtı. Özellikle üre gübresi bir ayda %38,5 zamlanırken, çiftçiler artan maliyetler ve iklim şoklarının yarattığı çifte krizle karşı karşıya.
13 Haziran'da başlayan İran-İsrail savaşı, Türkiye'nin gübre piyasasını derinden sarstı. Savaşın yaşandığı bölge, küresel gübre üretiminde kritik öneme sahip ülkeleri barındırıyor. Buradaki sevkiyat kısıtlamaları, kimyasal gübre hammaddelerinin %90'ından fazlasını ithal eden ve dışa bağımlı olan Türkiye'de fiyatların aniden fırlamasına neden oldu. Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, "Sevkiyat yollarında meydana gelen kısıtlamalar o ülkelerden gübre veya gübre hammaddesi temin eden ülkelerdeki fiyatları artırmıştır. Türkiye'deki gübre piyasası da bu durumdan olumsuz etkilenmiştir." dedi.
Zamlardan en sert etkilenen üre gübresi oldu. Üre gübresinin fiyatı bir ayda %38,5 artışla 19 bin 635 liradan 27 bin 192 liraya yükseldi. Bir önceki yıla göre artış ise %99,4'ü buldu. DAP gübresi %12,9 (30 bin 521 TL), 20.20.0 kompoze gübresi %10,7 (19 bin 198 TL), Amonyum Sülfat %6 (11 bin 768 TL) ve Amonyum Nitrat %3,1 (13 bin 294 TL) zamlandı. Yıllık artışlar da %34,7 ile %48,8 arasında değişiyor.
YEMDE YILLIK ARTIŞ %30
Girdi fiyatlarındaki artış gübreyle sınırlı kalmadı. Bayraktar’ın açıkladığı verilere göre, mazot (%15,1 yıllık artışla 49,89 TL/litre), elektrik (%47) ve yem fiyatları (%30) da çiftçinin üretim maliyetlerini katladı. Bu artışlar, nisan ayındaki don ve sonrasındaki kuraklığın buğday ve arpada yol açtığı verim kayıplarının ardından geldi. Bayraktar uyarıyor: "Önceden gübre temini yapamayan çiftçiler mecburen bu fiyatlarla gübre satın almak zorunda kalacaklar, birçoğu alamayacaktır." Bu durum, yakında üst gübreleme yapılacak mısır, ayçiçeği ve çeltik gibi ürünlerde ek verim düşüşüne yol açarak tarımsal üretimdeki zararı büyütebilir.
TZOB Başkanı, çiftçilerin desteklenmesi çağrısı yaparak, "Başta gübre olmak üzere artan girdi fiyatlarıyla üretimde zorlanan çiftçilerimizin desteklenmesi önemlidir. Bu kapsamda 2025 yılı destekleri içinde yer alan temel desteklerin artırılması sağlanmalıdır." ifadelerini kullandı.