Ricky Thaper
Joint Secretary
Poultry Federation of India
Hindistan kümes hayvancılığı sektörü küresel liderliğe doğru emin adımlarla ilerlerken, mısır ve soya küspesine yönelik fırlayan hammadde talebi yem maliyetlerini kritik seviyelere tırmandırıyor. Yem güvenliğini ulusal biyoyakıt ve beslenme hedefleriyle dengelemek; acil politika müdahaleleri, hammadde ithalatı ve teknoloji odaklı inovasyonları zorunlu kılıyor.
Hindistan’da kümes hayvancılığı sektörü 30 milyar dolar büyüklüğe sahip olup, doğrudan veya dolaylı olarak 6 milyondan fazla kişiye istihdam sağlamaktadır. Yıllık yaklaşık 6,2 milyar adet olan etlik piliç (broiler) civciv yerleşimi ve 11 milyon tonluk tavuk eti üretimi, Hindistan’ı dünyanın 4. büyük tavuk eti üreticisi konumuna getirmektedir. Yumurtacı (layer) civciv yerleşimi ise yıllık yaklaşık 400 milyon adet olup, 149 milyar adetlik yıllık yumurta üretimiyle Hindistan dünya ikincisi konumunda. Yıllık damızlık etlik piliç (broiler breeder) yerleşimi yaklaşık 55 milyon, damızlık yumurtacı (layer breeder) yerleşimi ise yaklaşık 24 milyon seviyesinde. Bunların yanı sıra yaklaşık 40 milyon adetlik bir köy/arka bahçe kümes hayvancılığı potansiyeli de bulunmaktadır.
Hindistan’da kişi başına düşen tavuk eti ve yumurta tüketimi, Avrupa ve ABD gibi gelişmiş ülkelere kıyasla halen oldukça düşüktür. Kişi başı yıllık tüketim yumurtada 106 adet, tavuk etinde ise 7,4 kg seviyesindedir. Bu durum, sektörün büyümesi için halen çok ciddi bir potansiyel olduğunu göstermektedir. Mevcut durumda yumurtacılık sektörü yıllık %6-7, etlik piliç sektörü ise %8-9 oranında büyümektedir. Kümes hayvancılığı sektörü ortalama %7-8 büyürken genel tarımsal büyümenin %1-2’de kalması, yem üretiminin ana hammaddeleri olan mısır ve soya küspesindeki artan talebin nasıl karşılanacağı konusunda sektörü endişelendirmektedir. Yem maliyetleri, yumurta ve tavuk eti üretim maliyetinin %65-70’ini oluşturmaktadır. Dolayısıyla mısır ve soya küspesi fiyatları devletin açıkladığı Asgari Destek Fiyatlarının (MSP) %10-15 üzerine çıktığında üreticiler ağır bir krizle karşı karşıya kalmaktadır. Hindistan’da yıllık toplam karma yem üretimi yaklaşık 56 milyon tondur. Bunun 16,5 milyon tonunu büyükbaş yemi, 2,5 milyon tonunu balık/su ürünleri yemi ve 37 milyon tonunu kümes hayvanı yemleri (yumurtacı, etlik ve damızlık yemleri) oluşturmaktadır.

SEKTÖR YEM AÇIĞINI KAPATABİLMEK İÇİN GDO POLİTİKASINDA DEĞİŞİM İSTİYOR
Sektör verilerine göre toplam mısır üretimi yaklaşık 46 milyon tondur. Etanol sektöründen gelen talep ve her yıl artan hedefler sebebiyle, yem rasyonlarında %55-60 oranında kullanılan mısırın fiyatı önümüzdeki yıllarda hayvancılık sektörü için en büyük zorluklardan biri olacaktır. Ülkedeki mısır üretiminin mevcut büyüme hızı, kümes hayvancılığı sektörünün ihtiyacını karşılamada yetersiz kalacaktır. Bu sebeple sektörümüz; Hayvancılık Bakanlığı ile Ticaret ve Sanayi Bakanlığı’ndan, etanol üretimi için 5 milyon metrik ton GDO’lu mısır ithalatına izin verilmesini talep etmiştir. Bu adım, etanol sektörünün hammadde ihtiyacını karşılarken yerli mısırın kümes hayvanı, büyükbaş ve balık yemi sektörleri için pazarda yeterli miktarda kalmasını sağlayacaktır. Ayrıca sektör, yem rasyonlarında mısırın yerini bir nebze alabilmesi amacıyla ABD’den GDO’suz sorgum ithalatına izin verilmesini istemiştir. ABD sorgumu tanen içermezken, yerli Hindistan sorgumu yüksek tanen oranı sebebiyle yemlerde nadiren kullanılabilmektedir.
Soya üretimine bakıldığında, veriler üretimin bir önceki yıla göre düşerek 11,20 milyon ton seviyesinde kaldığını göstermektedir. Üretim gerilerken kanatlı, süt ve su ürünleri sektörlerinden gelen talep artmakta, bu da şu an itibarıyla yaklaşık 1,5 milyon tonluk bir soya küspesi açığı yaratmaktadır. Tüm başlıca kümes hayvancılığı dernekleri, Hindistan Hükümeti’nden geçici bir çözüm olarak indirimli gümrük vergisiyle 3 milyon ton GDO’lu soya küspesi ithalatına izin verilmesini talep etmektedir. Hükümet 2021 yılının Ağustos-Ekim döneminde benzer bir ithalat izni vermişti; sektör aynı desteğin tekrarlanmasını beklemektedir. Şu anda GDO’suz soya ithalatı serbesttir ancak sıfır gümrük vergisi uygulanan En Az Gelişmiş Ülkelerden (LDC) tedarik imkanı son derece kısıtlıdır; diğer ülkelerde ise gümrük vergileri çok yüksek. Alternatif olarak bir miktar DDGS kullanılabilse de etanol tesislerinden elde edilen mısır DDGS’lerinin istenen kalitede olmaması ve toksin içermesi büyük bir engel. Toksinli DDGS’nin yemde kullanılması, bu tehlikenin doğrudan gıda zincirine girmesi anlamına gelmektedir.
Stokçuların soya stoklarını piyasadan çekmesi de ayrı bir sorundur. Sektör temsilcileri, karaborsayı ve suni darlık durumlarını önlemek amacıyla 1995 tarihli Temel Maddeler Kanunu kapsamında stok miktarlarına sınır getirilmesini istemiştir. Ayrıca kanatlı, büyükbaş ve su ürünleri dernekleri, soya ve yağlı tohumlardaki vadeli işlem kısıtlamalarının Mart 2027 sonrasına da uzatılmasını talep etmektedir. Bu önlem aşırı spekülasyonu, yapay fiyat artışlarını ve piyasa dalgalanmalarını dizginleyecektir.

Hindistan Sanayi Konfederasyonu (CII) da sektör vizyon belgesinde, “Ülkedeki mevcut mısır ve soya üretim büyümesinin kümes hayvancılığı sektörünün talebini karşılamada yetersiz kalacağını” vurgulamıştır. CII, yem fiyatlarındaki ‘görülmemiş artış’ sebebiyle hükümete GDO’lu mısır ve soya ithalatına izin verilmesi çağrısında bulunmuştur. Yem hammaddelerinde serbest bir ithalat politikası, hayvancılık sektörünün ihtiyacını karşılamada çok önemli bir rol oynayacaktır. Pakistan, Bangladeş, Nepal ve Sri Lanka gibi birçok Güney Asya ülkesi GDO’lu mısır ve soya/soya küspesi ithalatına halihazırda izin vermektedir. Ülkemizde de yerli çiftçinin fiyat beklentisini olumsuz etkilememek adına, hasat dışı dönemlerde belirli kotalarla GDO’lu mısır ve soya küspesi ithalatı serbest bırakılmalıdır.
Fitaz ve proteaz gibi enzimlerin satışı son yıllarda belirgin şekilde artmıştır ve kanatlı besleme uzmanlarının rasyonlara düzenli olarak enzim eklemesiyle bu talep büyümeye devam etmektedir. Prebiyotikler, probiyotikler ve son dönemde postbiyotikler yaygınlaşmakta ve saha sonuçlarında olumlu başarılar sağlamaktadır. Benzer şekilde fitojenikler de karlılığı artırmada, besin maddesi israfını azaltmada ve çevresel sürdürülebilirliği geliştirmede somut bir rol oynamaktadır. Birçok yerli ve uluslararası firma, mükemmel sonuçlar veren bitki bazlı ürünleri pazara sunmuştur.

TEKNOLOJİ VE İNOVASYONLA YEM ENFLASYONUNU AŞMAK
Eyalet hayvancılık daireleri, Hindistan Tarımsal Araştırma Konseyi (ICAR), veterinerlik fakülteleri ve sektör arasında ortak çalışmalara acil ihtiyaç duyulmaktadır. Ayrıca sektörde veteriner hekimler de dahil olmak üzere nitelikli iş gücü açığı yaşanmaktadır.
Yapay zekanın (AI) kümes hayvancılığındaki önemi son yıllarda hızla artmıştır. Yapay zeka; yemleme, sulama, hijyen, erken uyarı sistemleriyle hastalık yönetimi ve sürü takibi gibi birçok karmaşık operasyonda kademeli olarak uygulanmaktadır. Hindistan kümes hayvancılığı yeni bir büyüme evresine geçerken, sürdürülebilir büyüme en kritik unsur haline gelmektedir. Yapay zeka odaklı araçlar; su, yem ve enerji kullanımını optimize etmekte, hayvan davranışı, sağlığı ve verimliliğine dair yeni içgörüler sunarak karmaşık zorlukların aşılmasında yeni fırsatlar yaratmaktadır.
Hindistan’da ‘kuş gribi’ olarak bilinen Düşük Patojenik Avian Influenza (LPAI) vakaları oldukça az görülmekte ve çoğunlukla köy kümeslerinde kalmaktadır. Hükümet daha önce LPAI aşısının üretimine izin vermişti; son gelişmeyle birlikte Hayvancılık Dairesi, çiftçileri kuş gribine karşı koruyacak olan Yüksek Patojenik (HPAI) aşılarının da ithalatına onay vermiştir.
Üreticiler ve işleme tesisleri, israfı en aza indirmek ve zamanında dağıtım sağlamak amacıyla tedarik zinciri operasyonlarını iyileştirmektedir. Gelişmiş lojistik ve taşıma yönetim sistemleri, ürünlerin çiftlikten tüketiciye verimli bir şekilde ulaşmasını kolaylaştırmaktadır. Canlı nakliyesindeki standartların iyileştirilmesi fire/ölüm oranlarını düşürecektir. İşleme sektörü için ise soğutmalı araçlar ve perakende noktalarındaki soğuk hava deposu imkanları, pazardaki ürün kalitesini doğrudan artıracaktır.
Tüketicilerdeki sağlık ve iyi yaşam bilincinin artması, protein ağırlıklı beslenmeye olan talebi körüklemektedir. Ancak canlı kuştan taze, soğutulmuş veya dondurulmuş işlenmiş ürün pazarına geçiş yavaş seyretmektedir. Entegre işleme tesislerinin azlığı, dondurulmuş tavuk ve işlenmiş ürün bulunabilirliğini kısıtlamaktadır. Halen üretilen etin sadece %15-20’si işlenmekte olup, bu oranın önümüzdeki birkaç yıl içinde %25-30’a çıkması beklenmektedir. Tüketicilerin eve teslim hazır gıda talebiyle birlikte işleme tesisleri yatırımları devasa bir büyüme potansiyeline sahiptir.

YEM GÜVENLİĞİ, MİLLİ GIDA GÜVENLİĞİDİR
Hindistan nüfusu şu anda 1,4 milyar civarındadır ve 2047 yılına kadar 1,53 milyara ulaşması beklenmektedir. Bu nüfus artışı doğrudan yumurta ve tavuk etine olan talebi artıracaktır. Önümüzdeki yıllarda sürdürülebilir yem tedarikini garanti altına almak sektörün en temel sınavı olacaktır. Hükümet, yem hammaddelerinin uygun fiyatlarla tedarik edilmesini sağlayarak yem enflasyonunun önüne geçebilir. Bu durum sadece kanatlı, süt ve su ürünleri üreticilerinin maliyetlerini dengelemekle kalmayacak, aynı zamanda kaliteli proteinin tüketici için ulaşılabilir kalmasını sağlayacaktır.
Gıda, yem ve yakıt (biyoyakıt) birbirini engellememeli, birlikte büyümelidir. Yem güvenliği, milli gıda güvenliğinin ayrılmaz bir parçası olarak görülmelidir. Uygun fiyatlı yumurta ve tavuk eti, Hint haneleri için en ucuz ve en ulaşılabilir kaliteli protein kaynağıdır; istikrarlı bir yem tedariki sağlamak ise Hindistan’ın sürdürülebilir beslenme güvenliğinin temel şartıdır.