Marco Hagen, EngIe: “Yem değirmeni otomasyon teknolojisi, maliyeti düşürmenin yanı sıra, devamlı ve tahmin edilebilir ürün kalitesine ulaşarak, ürün verimliliğinde önemli derecede iyileşme sağlar.  Üretim ekipmanının mekanik kapasitesine bağlı olarak, var olan yem değirmeninin performansı iyileştirilebilir; bugüne kadar yüzde 25’e varan iyileşmelere tanık olduk. Değişen talepleriyle hızlı dünyamızda, güvenilir bir otomasyon sisteminin varlığı olmadan bunu yapmak olanaksızdır.”

Van Aarsen, geçen yıl Capal Cooperativa Agroindustrial firması için Brezilya'nın en modern yem değirmenlerinden birinin kurulumunu tamamladı. Tasarımından bitimine kadar tüm kurulum Van Aarsen ve yem değirmeninin otomasyonundan sorumlu firma ENGIE tarafından gerçekleştirildi. Biz de, Feed Planet Dergisi olarak, ENGIE Satış Müdürü Marco Hagen ile Van Aarsen ve ENGIE’nin Brezilya’da Capal Cooperativa Agroindustrial için kurduğu tam otomatik yem değirmeni hakkında konuştuk.

Hollanda'daki endüstriyel otomasyon piyasasının en büyük tedarikçilerden ENGIE ve dünya genelinde hayvan yemi üretiminde yem değirmeni çözümleri sunan Van Aarsen’in otomasyonunu ortaklaşa kurduğu değirmenin kapasite, esneklik ve verim açısından yem üretimine büyük katkılar sağladığını öğrendik. Brezilya’daki müşterilerinin, söz konusu projeden oldukça memnun kaldığını ifade eden Marco Hagen, özellikle ürünün yüksek otomasyon seviyesi, minimum insan gücü gerektirmesi, hızlı çalışabilmesi, kullanım kolaylığı, basit parametre ayarı yapılabilmesi açısından oldukça olumlu geri bildirimler aldıklarını da sözlerine ekledi.

Detayları Marco Hagen’den alıyoruz…

Sayın Hagen, ilk olarak firmanız ENGIE ve ortağı Van Aarsen hakkında bizlere biraz bilgi verebilir misiniz? Ortaklığınızın boyutu, hedefi ve nedeni hakkında neler söyleyebilirsiniz? ENGIE Endüstriyel Otomasyon, 150’nin üzerinde otomasyon uzmanıyla Hollanda'daki endüstriyel otomasyon piyasasının en büyük tedarikçilerden biri. Gıda, hayvan yemi, su, kimyasallar, enerji ve altyapı dahil çeşitli pazar segmentlerinde uzman. ENGIE, aynı zamanda Hollanda’daki hayvan yemi piyasasında da lider bir konuma sahiptir.

Van Aarsen ise son teknoloji makinelerin geliştiricisi, üreticisi ve tedarikçisi olmakla birlikte dünya genelinde hayvan yemi üretiminde yem değirmeni çözümleri sunuyor. ENGIE ve Van Aarsen’in 2012 yılından beri süregelen uluslararası bir ortaklığı bulunuyor. Van Aarsen, uluslararası yem piyasasındaki müşterilerine yönelik projelerde ENGIE MES Toolbox uygulamasını kullanıyor. ENGIE MES Toolbox proses kontrolü ve optimizasyonunda modüler bir çözümdür.

Van Aarsen’nin dünya çapında satış ve temsil ağı vardır. Birleştirdiğimiz gücümüzle, hayvan yemi tesislerine yönelik uluslararası ölçekte eksiksiz çözümler tedarik edebiliyoruz. Birlikte bugüne kadar dünya çapında 15 projeyi uygulamaya koyduk ve 2020 yılına kadar 25 ortak projeyi gerçekleştirmeyi hedefliyoruz.

Bir yem değirmeninde otomasyon teknolojisi uygulamanın yararlarından bahsedebilir misiniz? Size göre otomasyon için hangi işlemler daha uygundur? Üretim sürecinde doğru kararlar verebilmek için öncelikle üretim ekipmanı konusunda doğru bilgi, ham madde ve stoklar önem taşır. MES Toolbox ile müşterilerimiz gerçek zamanlı olarak işlem gerçekleştiriyorlar.

Yem değirmeni otomasyon teknolojisi, maliyeti düşürmenin yanı sıra, devamlı ve tahmin edilebilir ürün kalitesine ulaşarak, ürün verimliliğinde önemli derecede iyileşme sağlar. Üretim ekipmanının mekanik kapasitesine bağlı olarak, var olan yem değirmeninin performansı iyileştirilebilir; bugüne kadar yüzde 25’e varan iyileşmelere tanık olduk. Değişen talepleriyle hızlı dünyamızda, güvenilir bir otomasyon sisteminin varlığı olmadan bunu yapmak olanaksızdır.

Fakat bir yem fabrikasının verimli şekilde çalışabilmesi için kolaylıkla erişilebilir ve dayanıklı bir işleme sisteminden çok daha fazlasına ihtiyacı vardır. İşlemleri optimum düzeye çıkarmak için veri toplayabilmek ve yorumlayabilmek hayati derecede önem taşır. Partilerin takibi, izlenmesi ve bakımının kaydedilmesinde iyi raporlama imkânları önemlidir. Üretim sürecinde potansiyel tıkanıklıkların oluşabileceği yerleri gerçek zamanlı olarak gösteren proses optimizasyon aracının kullanılabilirliği de önemlidir. Genel ERP sistemlerine yönelik yazılım bağlantı elemanları kullanarak merkezi bir konumdan birçok tesisi yönetmek mümkün.

Geçen yıl Brezilya'da yeni bir tam otomatik yem değirmeni kuruldu ve otomasyon sistemi bir Van Aarsen - ENGIE çözümü... Brezilya'da tam otomatik yem değirmeni için kullandığınız ekipman hakkında bize biraz bilgi verebilir misiniz? Değirmene uyguladığınız teknolojilerle ilgili neler söyleyebilirsiniz? Capal fabrikası bizim standart yem değirmenimiz üzerinden çalışıyor. Bu değirmen, VM-ware ile sanallaştırılmış iki fiziksel üretim sunucusundan bağımsız olarak çalışıyor. Sistemleri sanallaştırılmış şekilde çalıştırmak; uzaktan destek ve inceleme, sunucu kapasitesini paylaşma ve bölme imkânlarını arttırır ve gelecekte donanım üreticisine olan bağımlılığı önler.

Sunucuların her biri üzerinde üretim verilerinin hepsini kapsayan sanal pencere sunucuları çalıştırıyoruz. MES Toolbox yalnızca bir sunucu üzerinde çalışır ve ikinci bir sunucu ile yansıtılır. Üretimi çalıştıran bir MASTER sunucumuz ve üretim verilerinin tümünü yedekleyen bir SLAVE sunucumuz var. Üretim sunucusuna bir şey olması durumunda kolaylıkla SLAVE sunucusuna geçebiliyoruz, böylelikle sorun giderme zamanını düşürmüş oluyoruz.

MES Toolbox JAVA ve MySQL gibi açık kaynak teknolojisi ile geliştirilmiştir. Bir geliştirme platformu olarak JAVA kullanmak, JAVA destekleyen her tür işletim sistemi üzerinde çalışmayı ücretsiz hale getirir. Fabrikadaki ekipman yalnızca tek bir Siemens 319 CPU ile kontrol ediliyor.

Operatörler kontrol odasında zayıf istemcilerden yararlanıyor. Zayıf istemciler ise MES Toolbox uygulamasını başlatmak için sunucuya yapılan bir RDP bağlantısından yararlanıyor. Bu, uzaktan uygulama diye bilinen bir aplikasyon aracılığıyla yapılıyor. MES Toolbox istemcisi kendi başına web tabanlı bir istemcidir ve JAVA destekleyen her işletim sisteminde internet tarayıcısı vasıtasıyla başlatılabilir.

Fabrika içerisinde zayıf istemcilere takılmış üç dokunmatik panelimiz var. Bir tanesi operatöre eklemesi gereken malzemeleri gösteren, manüel olarak eklenecek istasyon üzerindedir. Diğeri ise yem hattının bitişiğindeki bir diğer yem hattını kontrol etmek için yem hattı üzerinde yer alır. Bu sıklıkla kullanılmaz, çünkü yem hattını aynı zamanda operatör odasından da kontrol edebilirsiniz. Sonuncusu ise kamyon sürücülerinin kamyonlarını seçebildikleri ve otomatik yüklemeye başlamak için gezdikleri, kamyon sürücülerine yönelik ekipman bölümündedir. Tüm işlemler operatör odası dışından da kontrol edilebilir. Bu fabrikada örneğin çuval girişi ve manüel ekleme üzerinde barkod tarayıcılardan faydalanmayız. Eklenen şeyin üzerinde daha iyi bir kontrol sağladığı ve kontrolleri kaydettiği için bu bir çeşit imkândır ve yem güvenliğini arttırır.

Kurulumdan sonra sağladığınız servis hizmetlerinden bahsedebilir misiniz? İhtiyaç halinde müşterilerinize yardım sağlamak amacıyla uzaktan destek sisteminiz var mıdır? Kurulum tamamlandıktan sonra ikinci bir basamak servis hizmetidir ve 7/24 aktiftir. Farklı türlerde destek seviyeleri sunuyoruz. Aynı zamanda, yem değirmeni otomasyonunu geliştirmeden de sorumlu bir servis mühendisi tarafından müşteriye yardım sağladığımız 7/24 destek hattı sunuyoruz. Bu yolla müşteriye her zaman yem değirmenlerinin işlemi hakkında bilgi sahibi olan iyi eğitim almış bir mühendis aracılığıyla yardımcı oluyoruz. Bu destek türü genellikle düzeltici destek şeklinde adlandırılır. Düzeltici desteğin yanında aynı zamanda koruyucu bakım da sunuyoruz. Proses kontrolünde kritik kısımları kalıcı şekilde ve uzaktan izleyebiliyoruz. Güvenli bir VPN bağlantısı vasıtasıyla müşterilerimizin sunucu sistemleri ENGIE veri merkezi ile bağlıdır. Sunucular 7 gün 24 saat boyunca incelenmektedir ve muhtemel bir arızanın gerçekleşmesi halinde doğrudan müdahale edebiliyoruz.

Otomasyon, proses boyunca ürünün takibini yapabilmek için imkan sağlıyor; böylece her bir operatör hatası gözlemlenebiliyor. Ya da otomasyon sistemi tam olarak kurulduğunda sistem yüksek bir kesinlik oranında tekrarlanan vazifesini sürdürebiliyor. Otomasyon sisteminin bu gibi faydaları düşünüldüğünde otomasyonun yem güvenliği üzerindeki etkileriyle ilgili ne söyleyebilirsiniz? Gıda güvenliği bir otomasyon sisteminin oldukça önemli bir işlevidir. Tam üretim takibi ve ürünlerin izlemesi önemlidir. Geçtiğimiz birkaç yılda zenginliğin küresel olarak arttığını ve etin gitgide daha fazla insan için elde edilebilir olduğunu gördük. Bununla eş zamanlı olarak yem konusundaki skandallar da artıyor. Birçok hükümet, üreticilerden, gerektiğinde yemin esasını göstermeleri için yem zincirinin tümünde devamlı olarak yem takibi yapmalarını talep ediyor. Ülkelerin çoğunda takip ve izleme bilgileri 7 yıl öncesine kadar gidebilmelidir. Dolayısıyla iyi otomasyon sistemlerinin hepsinin takip ve izleme yapabiliyor olması önemlidir.

Takip ve izlemenin yanı sıra ayrıca, farklı hayvan türlerine yönelik yemlerin üretildiği veya örneğin medikasyonla çalışılan bir fabrika içerisinde, çapraz kontaminasyona da odaklanmak durumundayız. Çapraz kontaminasyon besin maddeleri kadar malzemeler üzerinde de uygulanır. Üretim planlamasına eksiksiz bir şekilde entegre edilmelidir.

MES Toolbox’un güçlü yanlarından biri tam takip ve izlemenin yanı sıra oldukça detaylandırılmış çapraz kontaminasyon işlevsellikleridir. İzleme ve takip modülümüz, müşterilerimizin alınan ürünleri baştan sona ya da tam tersi olacak şekilde izlemesini sağlıyor. Yemin reddedilmesi halinde, nihai ürünün içine hangi malzemeden tam olarak hangi miktarda ekleme yapıldığı ve son müşteriye (çiftçilere) verilen hangi üründe hangi malzemenin kullanıldığını geriye dönük olarak takip edebiliyoruz. Yalnızca birkaç tıklamayla tam bir geri arama listesi oluşturabiliyoruz.

Malzeme ve besin maddeleri gibi farklı düzeylerde çapraz kontaminasyon yapıyoruz. Kontaminasyon, pelet değirmeni gibi, bir sonraki üretim segmentinde ya da üretim hattında kontrol edilebiliyor. Bu da müşterinin kendi işine yönelik kontaminasyon kuralları uygulayabileceği anlamına geliyor. Eğer her bir hammadde için besinsel spesifikasyonlar tanımlanırsa, bu ayar noktaları ERP sistemindeki ham madde tanımıyla birlikte iletişim kurabilir. Besin maddeleri ayrıca GDO, koku, renk vb. gibi ögeler olabilir.

Kurulan otomasyon sisteminin Brezilya’daki müşterinizin iş gücü maliyetine etkileri üzerine neler söyleyebilirsiniz? Otomasyonun iş gücü maliyeti üzerine etkileri nelerdir? Otomasyonun iş maliyetini genellikle pozitif şekilde etkilediğini söyleyebiliriz. İşin sonunda, otomasyon aksi durumda operatörler tarafından kontrol edilen görevleri yürütür. Fakat her zaman otomasyonun iş maliyetini hangi vasıta ile etkilediğini belirlemek zordur.

Ayrıca var olan bir fabrikayı yeni bir otomasyon sistemine taşımak ve yeni bir yem değirmenini uygulamaya koymak arasında oldukça büyük bir fark vardır. Taşıma durumunda öncesi ve sonrası durumunuz olduğu için iş maliyeti üzerine olan etkiyi ölçmek daha kolaydır. Fakat yine de yeni bir otomasyon her zaman iş maliyetini düşürmede yardımcı olmayabilir. Örneğin, mevcut bir otomasyon yem değirmenini taşıdığımızda ve fabrikanın kapasitesini yüzde 15-20 arasında artırdığımızda bu otomatik olarak iş maliyetinizin veya toplam maliyetinizin yüzde 15-20 arasında düşeceği anlamına gelir. Yem değirmeni kapasitenizin sınır noktasındaysanız ve yeni bir hat inşa etmeyi veya başka bir yem değirmeninden üretim kapasitesi kiralamayı düşündüğünüzde en büyük avantaja sahip olursunuz. Taşıma sırasında eğer mevcut yem değirmeninizin haricinde daha fazla kapasite alabiliyorsanız sizi yeni ekipman yatırımından veya belki de başka bir yerde üretim kapasitesi kiralamaktan kurtarır. İşte en büyük tasarrufun olduğu yerler budur.

Eğer yalnızca iş maliyetine bakıyorsanız ve kapasitenizi yüzde 20 artırırsanız bu otomatik olarak daha az insan veya daha az vardiya ile çalışacağınız anlamına gelir. Muhtemelen hala 5 veya 6 gün çalışmanız gerekir ve hala yem değirmenini çalıştıracak insan miktarına ihtiyacınız olur. Taşıma sonrasında müşterilerin bir vardiya daha az çalışarak aynı miktarda üretim yapabildiği bazı örneklerimiz var. Tabii ki bunun iş maliyetine etkileri de oldu.

Yeni bir yem değirmeninde otomasyon etkisinin iş maliyeti üzerinde olduğunu söylemek zordur. Birçok durumda bir yem değirmeni tasarlarken ayrıca değirmeninizi nasıl ve ne kadar insanla çalıştırmak istediğinizi göz önünde bulundurursunuz. Kararlara dayanarak gereklilikleri yerine getirmek için istenen otomasyon düzeyini kurabilirsiniz.

Müşterinizin de görüşlerine dayanarak, otomasyon sisteminin iş hacmi ve verimin artırılmasına yönelik etkileriyle ilgili neler söyleyebilirsiniz? Capal yem değirmeni düşük operatör miktarı ile çalışabilen tam otomatik bir fabrikaya dönüştü. MES Toolbox üretim planlamasına ilişkin birçok seçeneğe sahip, bu sayede bir operatörün müdahalesine daha az ihtiyaç duyulur ve üretim hatlarından yüksek derecede yararlanılabilir. Birlikte çalıştığımız Capal yem değirmeni çalışanları kapasitenin arttırılması için farklı alternatifleri öğrenmeye oldukça istekliydi. Uygun bir otomasyon sistemi operatörün daha yüksek verimliliğe ulaşmasına yardımcı olur. Otomasyon sistemi malzeme ile yem hattı tedariki ile ilgilendiği için, operatör her zaman planlamayla meşgul olmak zorunda kalmıyor ve yem hattını çalıştırmaya devam ediyor. Planlamanın yanı sıra, ayrıca grafiksel bir yolla fabrikanın kullanımını gösteren özel bir üretim optimizasyon aracı yapıyoruz. Bu araç üretimin optimizasyonuna yardımcı olan üretim sürecindeki engelleri tespit etmek amacıyla kullanılır. İlk çalıştırmadan sonra kapasiteyi arttırmak için engelleri bulmaya yönelik oldukça fazla zaman ve çaba harcıyoruz. Birkaç günlük bir çalıştırmadan hemen sonra yem ağının üretim kapasitesinde bir engel haline geldiğini fark ettik. Bu garip bir durum değil, çünkü dozajlama, öğütme ve karıştırma hattı yem hattı kapasitesinin iki katına sahiptir. Bu fabrika gelecekte ek bir yem hattı kurmaya bütünüyle hazır.

Peki ya enerji verimliliği? Sunduğunuz çözümün enerji verimliliğine etkileri nelerdir? Enerji verimliliği hususunda Brezilya'daki yem değirmeni üzerinde bazı çözümler uygulamaya koyduk. Ana mesele; eğer üretim için kullanımda değilse ekipmanı kapatmamızdır. Bu da çalıştırmaya devam etmek yerine uzun boş zamanlar sırasında ekipmanı kapatmak anlamına geliyor. Taşıma cihazları da kullanımda olmadığı zamanlarda otomatik olarak kapanır. Diğeri ise tepe akımının düşürülmesidir. Taşıma cihazları için bir algoritma geliştirdik; bu algoritma kurulumun mevcut tepe akımını eş zamanlı olarak düşürerek cihazların tek bir rotada başlamasını engelliyor. Buna ek olarak, ağır makinelerin kapatma sürelerini düşürüyoruz ve bu zaman zarfında sık sık çalışmalarını önlüyoruz.

Optimizasyon alanında yem değirmeni endüstrisindeki yem preslemenin kalitesi ve enerji optimizasyonuna yönelik yenilikçi bir sistemin araştırması ve geliştirmesi üzerinde çalışıyoruz. Bu sistem yem değirmeni fabrikasındaki süreci analiz eder, bu nedenle makinenin ayar değerleri istenen son kalite için ayarlanabilir. Yem sürecinin bu tür bir optimizasyonu, daha yüksek üretime, yüzde 10’dan fazla enerji tasarrufuna, daha kesin yem nemlilik yüzdesi kontrolüne ve arttırılmış yem kalitesine etken olabilir.

Çözüm ortağı olarak, Van Aarsen ve ENGIE’yi rakiplerinden ayıran özellikleri neler? Müşterilerinize sunduğunuz, size sektördeki rakiplerinizden farklı kılan ne gibi avantajlar sunuyorsunuz? Gerek Van Aarsen, gerekse ENGIE, kendilerine ait uzmanlık sayesinde yem piyasasının derin bilgi birikimine sahiptir. Hayvan yemi üretiminde eksiksiz yem değirmeni çözümleri sunduğu için en yeni makinelerin geliştiricisi, üreticisi ve tedarikçisi Van Aarsen tercih edilebilir. ENGIE ise yığın kontrolü (ISA-88 ve ISA-95), lojistik (takip & izleme), HACCP, GMP ve optimizasyon bilgisi sayesinde yem değirmenlerine belirgin olarak fayda sağlayan MES çözüm yazılımının geliştiricisi ve tedarikçisidir. Çabalarımızı birleştirerek yem değirmenleri için iki ayrı özel durumdan faydalanma çözümleri sunabiliyoruz.

Eklemek istedikleriniz? Van Aarsen ve ENGIE, İsveç'in Kalmar kentinde yeni bir yem değirmeni için bir projenin yönetimini üstlendi. Hijyen, verimlilik ve yüksek kalite göz önüne alınacak olursa, bu değirmen dünyadaki yem değirmenlerinin en gelişmişidir. Söz konusu yem değirmeni, yem tonu başına üretim maliyetlerini önemli ölçüde azaltmak zorundaydı; üretim işleminin tam otomatikleştirilmiş olması ve hijyen ile güvenlik standartlarının optimize edilmiş olması gerekiyordu. Yüksek otomasyon durumuna geçtiğinden beri, fabrika vardiya başına yalnızca iki işlem operatörü tarafından kontrol ediliyor. Tam üretim süreci otomatik elek değiştirme ve otomatik numune alımıyla otomatikleştirilmiştir. Stok toplama da otomatik olarak yer alır ve her stadyumda ürünlerin takibini ve izlemesini yapmak mümkündür. Operatörler tabletleri aracılığıyla fabrikadaki her konumdan üretim sürecindeki değişiklikleri doğrudan yönetebilirler. Dolayısıyla, yem tonu başına daha düşük bir maliyet ücretine ulaşılabilir.