“Tesisin senkronize ve rantabl çalışması; yapılacak hesaplamalara, seçilen makinelerin kapasitesinin uyumuna, yerleşimin doğru planlanmasına, istasyonların yeterli ve uygun yerde olmasına, otomasyon sistemine, v.b birçok hususa bağlıdır. Dolayısıyla tesis kurulumunun, tüm bu hesaplamaları ve uyumu sağlayabilecek ehil ve tecrübeli ellerden çıkması son derece önemlidir.” Yem fabrikaları, dozajlama, kırma-karıştırma (kırıntı yem ünitesi), peletleme ve paketleme olarak 4 ana bölümden oluşmaktadır. Bu bölümlerden ilki olan dozajlama bölümünde, en hassas tartımın, olabilecek en seri şekilde yapılması hedeflenmektedir. Dozajlamada dikkat edilmesi gereken husus üretilecek yemin çeşidine göre kullanılacak hammaddelerin, günlük depo adedinin belirlenmesi ve tartımı yapılacak hammadde çeşidine uygun taşıma ekipmanlarının seçilmesidir. Aynı zamanda tartım bunkerlerinin, zaman içerisinde tartım hassasiyetini kaybetmeyecek tarzda üretilmiş olması da çok önemlidir. Kırma biriminde önem arz eden hususları; ihtiyaca göre farklılık gösteren kırıntı boyutunu sağlamak, kırıcı değirmeni boşluk bırakmadan tam kapasitede çalıştırabilmek, minimum enerji maliyetini yakalayabilmek ve yüksek devirle çalışan değirmenin titreşimsiz çalışmasını sağlamak olarak sıralayabiliriz. Karıştırma biriminde de en kısa sürede tam homojen karışım sağlamak, karışma esnasında sıvı ve toz (premiks ve yağ, şilempe, vibrotal, masarasyon gibi sıvı hammaddeler) kayıplarının önüne geçmek, reçete kalitesinin bozulmaması adına mikser ve bunkerlerin boşalması esnasında kalıntı bırakmamak ve en önemlisi kırma ve karışma sürelerinin birbirine uyumlu seyretmesini sağlamak en önemli hususlar olarak öne çıkmaktadır. Ayrıca yem kalitesine etkisinden dolayı ruminant yem üretiminde kullanılan melaslama hattının da en uygun şekilde planlanmış olması ve melasiyerin, yoğun melaslamada dahi, topaklaşma yapmayacak kalitede olması gerekmektedir. Peletleme bölümü ise buhar, kondisyoner, pres, soğutucu ve granül gibi bir çok makineyi içermektedir ve her makine, kendine has dikkat edilmesi gereken inceliklere sahiptir. Yem üretimi için geliştirilen makineler yüksek devirde ve ağır yük altında çalışmaktadır. Bu yüzden yem makinesi üretiminde; kullanılacak malzemenin kalitesi, makine üretiminde kullanılan işleme tezgahlarının hassasiyeti ve teknolojik yeterliliği, ihtiyaç duyulan kapasiteye göre mühendislik hesaplarının doğru yapılması ve ihtiyaca göre en uygun akışın düzenlenmesi dikkat edilecek en önemli noktalar olarak sıralanabilir. YATIRIMLARDA ÖNCELİKLİ BAŞLIKLAR Büyükbaş ve küçükbaş hayvanlara yönelik ruminant yem veya kanatlı yemi üretimi yapan fabrikaların üretim teknolojileri birbirine yakın olmakla beraber, hammadde çeşitliliği ve melaslama hattı gibi ayrıntıda küçük farklılıklar bulunmaktadır. Ruminant yemi üretecek fabrikalarda rahatlıkla kanatlı yemi de üretilebilmektedir. Balık ve pet (evcil hayvan) yemlerinde ise tamamen farklı bir teknoloji kullanılmaktadır. Örneğin; biz Oryem olarak, ruminant ve kanatlı yemi üretimi yapan tesisler kurma üzerinde branşlaşmayı ve kendimizi bu konu üzerinde geliştirmeyi tercih ettik. Yeni bir yem fabrikası kurmaya hazırlanan yatırımcıların da, öncelikle üreteceği yemin çeşidini, ihtiyacı olan kapasiteyi, kuracağı tesiste istihdam etmeyi planladığı personel sayısını belirlemesi, yani tesis maliyeti veya üretim maliyeti arasında tercihini belirlemesi gerekmektedir. Geriye kalan hususlarda tecrübeli ekipler, zaten yatırımcının ihtiyacına göre çözüm üretecektir. BÖLGESEL FARKLILIKLARIN ETKİSİ Kurulacak olan tesiste tercih edilen makineler ve aktarma organları, bölgenin hammadde yapısına, insan gücü maliyetine ve üretimi yapılacak yemin çeşidine göre değişiklik arz etmektedir. Örneğin insan gücü maliyetinin çok düşük olduğu Afrika ülkelerinde, taşıma ekipmanları daha az tutulabilmektedir fakat elektrik ve insan gücünün pahalı olduğu ülkelerde otomasyon ön plana çıkmaktadır. PROSESLERİN BİRBİRİNE VE KALİTEYE ETKİSİ Yem üretim sürecinde, her bir üretim noktası, tesis kapasitesini ve mamul kalitesini etkilediği için ayrı önem arz etmektedir. Örneğin kırıcıdaki partikül boyutu peletleme kapasitesini etkileyebilmektedir. Veyahut melaslama, mikser ve soğutma üniteleri de, elde edilen mamulün kalitesini ciddi manada etkileyebilmektedir. Bu sebeple tesis kapasitesi ve ürün kalitesi, birbirinden bağımsız değildir ve komple ele alınmalıdır. DOĞRU SEÇİMLER, VERİMLİ TESİSLER Yem fabrikalarında tesis kapasitesini ne kadar yüksek planlarsanız planlayın, tesis içerisinde oluşabilecek bir darboğazda, herhangi bir birimde ortaya çıkabilecek kapasite düşüşü, komple tesis kapasitesini belirleyecektir. Bu yüzden kullanılacak olan ekipmanların ve doğru teknolojinin seçimi çok önemlidir. Tesisin senkronize ve rantabl çalışması; yapılacak hesaplamalara, seçilen makinelerin kapasitesinin uyumuna, yerleşimin doğru planlanmasına, istasyonların yeterli ve uygun yerde olmasına, otomasyon sistemine, v.b birçok hususa bağlıdır. Dolayısıyla tesis kurulumunun, tüm bu hesaplamaları ve uyumu sağlayabilecek ehil ve tecrübeli ellerden çıkması son derece önemlidir.