Rusya Tarım Bakanlığı, Karadeniz limanlarındaki lojistik aksamalar ve yükselen maliyetler karşısında ihracatçıları desteklemek amacıyla buğday, arpa ve mısırda esnek ihracat vergisini 2026 sonuna kadar dondurmayı gündemine aldı. Teklifin kabul edilmesi halinde küresel tahıl ve yem pazarında rekabet dengelerinin yeniden şekillenmesi bekleniyor.
Dünyanın en büyük buğday ihracatçısı konumundaki Rusya, iç piyasadaki arz bolluğu ve Azak-Karadeniz limanlarında yaşanan ciddi lojistik aksamalar karşısında ihracat mekanizmasını esnetmeye hazırlanıyor. Rusya Tarım Bakanlığı ve ekonomi yönetimi, 2021 yılından bu yana uygulanan esnek ihracat vergisinin 2026 sonuna kadar geçici olarak askıya alınmasını (moratoryum) masaya yatırdı. Sadece tahıl grubunu kapsayan öneride; ayçiçeği, soya ve kanola gibi yağlı tohumlar kapsam dışında tutuluyor.
ÜRETİM MALİYETİNİN ALTINA DÜŞEN FİYATLAR VE VERGİ BASKISI
Rusya’nın tahıl ihracatının %70’inden fazlasını gerçekleştirdiği Karadeniz limanlarındaki güvenlik riskleri ve altyapı aksamaları, küresel fiyatlar ile Rus iç piyasası arasındaki makası tarihte görülmemiş şekilde açtı. Son haftalarda ABD buğdayı 283 $/tona, Rumen buğdayı 268 $/tona yükselirken; Novorossiysk limanında Rus buğdayı 215 $/tona geriledi.
Güney bölgelerinde yeni sezon buğdayın ton üretim maliyeti 12.000–13.500 ruble (143–161 dolar) seviyesindeyken, üretici satış fiyatları 8.900–10.000 rubleye (106–119 dolar) kadar geriledi. İç piyasada fiyatlar çakılırken, otomatik formüle dayalı ihracat vergisinin 19 Ağustos itibarıyla 2,2 kat artarak 721 ruble (8,6 dolar)/tona fırlaması üretici ve ihracatçının kâr marjlarını tamamen eritti.
DEVLET MÜDAHALESİ VE 10 MİLYAR RUBLELİK LOJİSTİK DESTEĞİ
Tarım Bakanlığı vergi moratoryumunun yanı sıra piyasayı regüle etmek için geniş kapsamlı bir destek paketi de hazırlıyor. Gündemdeki adımlar arasında; 1 ila 3 milyon tonluk devlet müdahale alımı yapılması, demiryolu tahıl taşımacılığına 10 milyar ruble sübvansiyon aktarılması ve satılan ton başına doğrudan üretici desteği verilmesi yer alıyor.
Sektör analistleri, verginin askıya alınması durumunda Karadeniz çıkışlı Rus buğdayı ve yemlik tahıllarının uluslararası ihalelerde çok daha agresif fiyatlarla yer alacağını belirtiyor. Bu durum, küresel un milleri ve yem üreticileri için hammadde tedarikinde geçici bir fiyat rahatlaması sağlasa da alternatif ihracatçı ülkeler üzerindeki rekabet baskısını artıracak.
İhracat vergisinin askıya alınması kararı, Karadeniz kaynaklı yemlik ve ekmeklik tahıl akışını hızlandırarak küresel hammadde maliyetlerinde gevşeme sağlama potansiyeli taşıyor.