"Korumacı önlemler, gıda ve yem dağıtımıyla ilgili dünya çapındaki problemlerimizn çözümü değil. Bu önlemler, aksine yem ve gıdanın toplu olarak verimli dağıtım olanaklarını hem maliyet hem de sürdürülebilirlik açısından büyük ölçüde engelleyecektir. Birçok ticaret sorunu için tek çözüm, serbest ticaret ve dahil olan tüm ticaret ortakları için eşit şartlarda bir hareket alanıdır. İstikrarlı bir tahıl pazarı için güçlü uluslararası işbirliğine inanıyorum. Kısıtlama olmaksızın uluslararası ticaret, bu uluslararası işbirliğini geliştirmeye yardımcı olabilir. "

Hollanda, global tarım ürünleri ticaretinde önemli bir oyuncu. Ülke, stratejik limanları sayesinde, global tahıl ve baklagil ticaretinde önde gelen ülkeler arasında yer alıyor. Avrupa’ya gıda ve yem içeriği tedariğinde bir giriş kapısı niteliği taşıyor. Değirmenci dergisine konuşan Royal Dutch Tahıl ve Yem Ticareti Birliği (Het Comité) Başkanı Matthé Vermeulen, Hollanda’nın tarım ürünleri ticaretinde oynadığı büyük role dikkat çekti. Vermeulen, “Ticaret bizim genlerimizde var. Gıda ve yem alanında lider ülkeler arasındayız.” dedi.

Global tahıl ticaretinde yılların tecrübesine sahip olan Vermeulen, 2012’den bu yana Het Comité’nin başkanlığını yapıyor. Tahıl, tohum ve baklagiller alanında faaliyet gösteren şirketlerin ticaret birliği Het Comité, yaklaşık 150 yıl önce kuruldu. Vermeulen; Hollanda’nın tarım ürünleri ticareti, tahıl piyasasında değişen dinamikler ve koronavirüsün etkisiyle ilgili sorularımızı cevapladı.

Sayın Vermeulen, bize Royal Dutch Tahıl ve Yem Ticareti Birliği (Het Comité) hakkında bilgi verir misiniz? Birliğin misyonu ve hedefleri nelerdir? Royal Dutch Tahıl ve Yem Ticareti Birliği (Het Comité), Hollanda’da tarımsal üretim alanında faaliyet gösteren 120 kadar üyenin çıkarlarını temsil eden bir ticaret örgütüdür. Birliğin faaliyetleri arasında; standart ulusal ve uluslararası ticaret anlaşmalarının düzenlenmesi ve güncellenmesi, Hollanda tahıl, tohum ve yem ticaretinin sonuna kadar desteklenmesi, arabuluculuk hizmetlerinin verilmesi, tahıl ticaretiyle ilgili her yıl kurs düzenlenmesi ve setting day values gelmektedir.

Het Comité, Hollanda’nın tahıl, tohum ve baklagiller gibi gıda, hayvan yemi ve enerji kaynağı olarak kullanılan tarıma dayalı hammaddelerin ticareti, tedariki ve lojistiği konusunda cazibe merkezi olmaya devam etmesini sağlamaya kendisini adamıştır.

Misyonumuz ve hedeflerimiz; gıda, hayvan yemi ve enerji hammaddesi olarak kullanılan tarım ürünlerinin ticareti, tedariki ve lojistiğini kolaylaştırmak ve Hollanda’nın tarımsal hammadde zincirindeki şirketlerin cazibe merkezi olma özelliğini daha da güçlendirmektir. Ticaret, lojistik ve tedarik zincirindeki diğer ortaklarla bağlantılar kurmak, üyeler arasındaki bağlantıları kolaylaştırmak ve üyelere bilgi aktarmak da hedeflerimiz arasında. Sektörde tahıl, tohum ve baklagiller gibi gıda, hayvan yemi ve enerji hammaddesi olarak kullanılan tarım ürünlerinin ticareti, tedariki ve lojistiği konusundaki bilgi düzeyini artırmak istiyoruz.

Hollanda’nın tarım ticaretindeki konumunu anlatır mısınız? Hollanda’nın tarıma dayalı gıda ticaretindeki önemini ve bunun nedenini nasıl anlatırsınız? Hollanda uzun yıllardır tarım ürünleri ticaretinde global ölçekte önemli bir oyuncu. Hollanda, brüt olarak en çok tarım ürünü ihraç eden ikinci ülke. Bizi sadece Amerika Birleşik Devletleri geçebiliyor. Net ihracat söz konusu olduğunda (ihracat eksi ithalat), Brezilya ve Arjantin de önümüzde yer alıyor. Hollanda’nın ihraç ettiği tarım ürünlerinin %73’ü Hollanda menşeli.

Hollanda, tarım ürünlerinin yığın halinde ithal ve sevk edilmesi, depolanması, işlenmesi ve ihraç edilmesi konusunda çok çeşitli imkanlar sunuyor. Bu ürünlerin önemli bir kısmı doğrudan diğer ülkelere sevk ediliyor. Hollanda limanlarına gelen tahıl ve yağlı tohumların bir bölümü ise hayvan küspesi ya da yemeklik yağ gibi ürünlere dönüştürülüyor. Bu ürünlerin bir kısmı Hollanda’da tüketiliyor, bir kısmı da ihraç ediliyor. İşlenen ürünlerin yaklaşık %50’si başka ülkelere sevk ediliyor. Hollanda’da tüketilen tahıl, yağlı tohum ve baklagillerin %7’si ülke içinde yetiştiriliyor.

Ticaret bizim genlerimizde var. Gıda ve yem alanında lider ülkeler arasındayız. Ticaret anlayışımız, dünya genelindeki ticaret ortaklarımızla aramızdaki iyi ilişkiler katkı sağlıyor. Hollanda’daki ve Avrupa’nın diğer ülkelerindeki birçok tarım-gıda şirketi; ürünlerin makul ücretlerle ithalatı, ihracatı ve gemiler arasında aktarılması konusunda bizim imkanlarımızdan yararlanıyor. Sonuç olarak, ticaretimiz arz ve talep arasındaki vazgeçilmez bağlantıyı oluşturuyor.

Hollanda, Amsterdam ve Rotterdam limanlarının konumları sayesinde dünya ticaretinde stratejik bir konuma sahip. Uluslararası ticaret rotalarına yakın olmamızın ve bizi diğer Avrupa ülkelerine bağlayan su yolları ile kara ve demir yolu taşımacılığı için güçlü altyapımızın avantajlarından yararlanıyoruz. Ürünlerin etkin şekilde akması, ithalat ve ihracat ekonomimiz için merkezi öneme sahip.

Tabii ki devir değişiyor ve biz de geleceğe bakmalıyız. Gıda güvenliği ve iklim değişikliği gibi global konular artık görmezden gelinemez. Bu zorluklara karşı yeni fikirleri ve çözümleri aktif bir şekilde araştırıyoruz. Hızla değişen dünyada giderek artan gıda ve yem ihtiyacını karşılamak için yenilikçi çözümler geliştiren lider ülkeler arasında yer aldığımız için gurur duyuyoruz.

Dünya ticaretindeki stratejik konumumuz, tedarik zincirinde başarılı işbirliğine dayanıyor. Yetiştiriciler, toplayıcılar, nakliyeciler, ihracatçılar, ithalatçılar, servis sağlayıcılar ve tedarik zincirinin tüm halkaları dünya genelindeki talebi karşılamak adına ürün akışının sorunsuz bir şekilde devam etmesi için aktif şekilde katkı sağlıyor.

Hollanda, yüzölçümü bakımından küçük bir ülke olmasına rağmen tarım ürünleri ihracatında dünyada ikinci sırada. Hollanda’nın tarım sektörü global piyasada lider konumda. Bunu nasıl başardınız? Bu işin sırrı nedir? Hollanda bir deltada kurulmuş küçük bir ülke. Büyük nehirlerin bu deltaya milyonlarca yıl boyunca bıraktığı alüvyonlar, bereketli toprakların oluşmasını sağladı. Ilıman bir iklime, nispeten bol ve temiz suya ve mükemmel bir altyapıya sahip olan Hollanda gıda üretimi için son derece elverişli.

Kuzeybatı Avrupa’daki limanlar tarım ürünlerinin global ölçekte ticaretinde büyük bir rol oynuyor. Avrupa’nın en büyük ve dünyanın 10. büyük limanı olan Rotterdam Limanı, 2018’de Kuzeybatı Avrupa’da yığın şeklinde tarım ürünleri ticaretinin yüzde 30’unu gerçekleştirdi. Amsterdam Limanı ise %25’lik bir pay ile onu takip etti. Vlissingen ve Terneuzen limanları da hesaba katıldığında, Hollanda’nın bu bölgedeki ticaretin büyük kısmına sahne olduğunu söyleyebiliriz. Hollanda limanlarının sahip olduğu benzersiz hinterland bağlantıları da her türlü nakliye yöntemine izin veriyor. Hollanda’nın gıda ve yem içerikleri için Avrupa’nın kapısı olduğunu söylemek yanlış olmaz. Bu başarıda stratejik konumumuz, iyi organize edilmiş altyapımız ve lojistik imkanlarımızın da katkısı var ancak tarıma dayalı gıda ticareti alanında çalışanların da kesinlikle payı var.

Dünya genelindeki tarım piyasalarında Hollanda’nın sahip olduğu konum; hükümet ve özel sektör ile üniversiteler ve yüksek okullar arasındaki yakın ve yoğun işbirliğine dayanıyor. Bu ilişkiye Hollanda tarım sektörünün altın üçgeni adı veriliyor. Uzun yıllara dayanan bu çok sıkı işbirliği sayesinde sektör genelinde çok sayıda patent ve icadın ortaya çıkmasına imkan veren kapsamlı araştırma ve geliştirme programları ve büyük bir inovasyon gücü oluştu.

Sonuç olarak, dünyada en çok tarım ürünü ihraç eden ikinci ülke olmakla kalmıyor, tarım ticaretiyle ilgili çok çeşitli hizmetlerin yanı sıra bilgi birikimimizi de ihraç ediyoruz.

Hollanda etkin ve sürdürülebilir tarımda lider ülkeler arasında. Hollanda tarımı çok yoğun ve yenilikçi. Bu özellikler, tahıl üretimi için de geçerli mi? Hollanda’nın Avrupa’daki tahıl ticaretinde sahip olduğu konum nedir? Hollanda’da tahıl üretimi mütevazı boyutlarda. Tahıllar daha çok tarlalarda nöbetleşe ekim ürünü olarak tercih ediliyor. Yani tarım arazilerinin sadece küçük bir bölümünde yıl boyunca tahıl üretimi yapılıyor. Buna karşın, hektar başına verim bakımından Avrupa’nın en yüksek rakamlarını yakalıyoruz. Hollanda’da 2020 yılında yaklaşık 120 bin hektarlık alana tahıl ekildi ve 1,6 milyon ton civarında ürün elde edilmesi bekleniyor. Bu da Avrupa’daki toplam tahıl üretiminin binde 5’ine denk geliyor.

Koronavirüs salgınının Hollanda’nın tahıl ve yem ticareti üzerindeki etkileri nasıl oldu? Başlangıçta piyasada birçok belirsizlik vardı. Avrupa’daki tedarik zincirinde küçük aksaklıklar oldu. AB Komisyonunun “yeşil yollar” gibi çabaları sayesinde, sınır kapılarındaki engeller hızla aşıldı. AB Komisyonu, tedarik zincirlerinin AB içerisinde devam etmesinin sağlanması ve trans-Avrupa ağındaki tüm önemli sınır geçişlerinin yeşil yollar olarak belirlenmesini üye ülkelerden istemişti. Bu yeşil yollar, hangi ürünleri taşıyor olursa olsun tüm nakliye araçlarına açık olmak zorunda. Sınırdan geçişler sırasında kontroller 15 dakikayı aşmamalı.Şu anda işlerin eski rutinine döndüğü söylenebilir.

Limanlarda, dünya genelindeki seyahat kısıtlamalarından dolayı gemi tayfalarının değiştirilmesi neredeyse imkansızdı. Bu sorun hâlâ devam ediyor.

Son birkaç yıldır Hollanda’da, başta domuz olmak üzere, hayvan sayısı azalıyor. Hükümetin iklim konusunda uygulamaya koyduğu önlemler, domuz yetiştiricilerinin Avrupa Birliği ve dünya pazarlarında rekabet etmesini engelliyor. Bu trendin önümüzdeki yıllarda da devam etmesi bekleniyor. Bu durum, Hollanda’da yem ve yem içeriklerine olan talebin düşmesine yol açabilir.

COVID-19 salgını, gıda tedarik zincirleri üzerinde çok büyük bir baskı oluşturdu. Birçok ülke, kendi gıda güvenliğini sağlama almak için tahıl ve un ihracatını kısıtladı. Bu tür önlemler, tahıl ticaretini nasıl etkiliyor ve gelecekte nasıl etkileyecek? Covid-19’un uluslararası tahıl ticareti üzerinde kalıcı etkilere yol açabileceğine dair endişeler söz konusu. Siz de bu endişeleri paylaşıyor musunuz? COVID-19 pandemisi kısa vadede aşı bulunana kadar, daha doğrusu tüm dünya için erişilebilir olana kadar etkili olmaya devam edecek. Bu yüzden de talep eskisinden daha düşük olacak. Ev dışında tüketimin azalması da bu durumun önemli etmenlerinden biri.

Het Comité, uluslararası tahıl ve yem ticaretinde Covid-19 pandemisinden kaynaklanan yapısal ve uzun vadeli etkiler öngörmüyor. İnsanlar ve hayvanların beslenmesi gerekiyor ve ticaret de tahılın dünya geneline dağıtılarak doğru zamanda doğru yerde bulunması için çok önemli. Ancak işlenmiş tüketici ürünleri konusunda sorunların ortaya çıkma ihtimali var. Ürünlerin de enfeksiyonlardan etkilenebileceğine dair en ufak bir şüphe dahi söz konusu olursa, ülkelerin ithalatı ve ihracatı yasaklama eğilimi de güç kazanabilir. Hatta bazen bu önlemler, siyasi çekişmelerden dolayı da uygulamaya konabiliyor.

Bu sürecin ortaya çıkarabileceği etkilerden biri de tüketicilerin hayvan proteinlerinin tüketimi konusunda bilinçlenmesi olabilir. Özellikle de hayvan proteinlerinin iklim ve sürdürülebilirlik üzerindeki etkileri önemli. Bunun sonucunda da hayvan bazlı proteinlerin yerini bitkisel proteinler alabilir. Gıda güvenliğiyle ilgili endişeler, bu süreci güçlendirecektir.

Çin ve ABD arasındaki sorunlar da dünya ticaretinde önemli kaymalara yol açabilir. Güney Amerika, Doğu Avrupa ülkeleri ve Avustralya, ABD’nin kaybettiği tarımsal ürün pazarındaki paylarını artırabilir.

Pandeminin gıda tedarik sisteminde radikal reformlara yol açacağını düşünüyor musunuz? COVID-19 pandemisinin gıda tedarik sistemlerinde radikal reformlara yol açıp açmayacağı konusunda bir yargıda bulunamam. Ancak tedarik zinciri döngülerinin kapatılması konusundaki çağrıların farkındayım. Yakın çevrede üretilen gıda ve yemlere, evde yapılan yiyeceklere ilgi artarken, ev dışında tüketimin azaldığı görülüyor. Ticaret dünyasında ise daha fazla korumacılık gözlemliyoruz. Ülkeler ve kıtalar kendi kendine yeterli olmaya ve ithalata bel bağlamamaya daha fazla önem veriyor.

Het Comité korumacılık ve sınırların serbest ticarete kapatılması gibi uygulamalardan kaçınılması gerektiğini vurguluyor. Korumacı politikalar, gıda ve yemin dünya geneline dağıtılmasında ortaya çıkan sorunlara cevap olamaz. Tam tersine, büyük miktarlarda etkin gıda ve yem dağıtımı fırsatlarını hem maliyet hem de sürdürülebilirlik açısından büyük oranda olumsuz etkileyecektir. Ticaret konusunda birçok sorunun tek çözümü serbest ticareti sağlamak ve şartları tüm oyuncular için eşit hale getirmektir.

Dünya genelinde gıda güvenliği için uluslararası tahıl ticaretinin işlemesi ve istikrarlı bir piyasanın sağlanması ne ölçüde önemli? Uluslararası ticaret, tarım potansiyeli düşük ve kalabalık nüfusa sahip olan bölgeleri tarım konusunda daha avantajlı bölgelere bağladığı için gıda güvensizliğini azaltmaya her zaman yardımcı olmuştur. Bunun yanında, tüketicilerin daha çeşitli ve besleyici gıdalara ulaşmasını da sağlamaktadır. Ancak ticaretin gıda güvenliğine katkı sağlaması için serbest ticaret ve tüm oyunculara eşit şartların sunulması çok önemli. İstikrarlı bi tahıl piyasası ve dünya genelinde gıda güvenliği için güçlü bir uluslararası işbirliğinin önemine inanıyorum ve bunu destekliyorum. Kısıtlamaların olmadığı uluslararası ticaret sistemi, bu işbirliğini daha ileriye taşıyacaktır.

Royal Dutch Tahıl ve Yem Ticareti Birliği, tahıl ticareti konusunda kurslar da düzenliyor. Bu kurslarla ilgili kısaca bilgi verir misiniz? Tahıl Ticareti kursları ‘Het Comité’ tarafından yıllık olarak düzenleniyor. Bu kurslarda, sektörde tecrübeye sahip eğitmenler, tahıl ticaretinin incelikleri konusunda bilgi veriyor. Kurslar, tahıl ve yem ticareti ile ilgili sektörlerde çalışmakta olan insanlar için tasarlandı. Kursa kabul edilmek için herhangi bir ön şart yok ancak kursu başarıyla tamamlamak için en azından lise düzeyinde eğitimin tamamlanmış olmasını öneriyoruz. Bu kurs, birliğe üye olsun olmasın herkese açık. Eğitim dili ise Hollandaca.

Bunun yanında, yıl içinde üyelerimiz için güncel ticaret etkinlikleri ya da güncel meselelerle ilgili seminerler de veriyoruz. Örneğin ticaretin dijitalleşmesi, maksimum kalıntı düzeyleri, lojistik sorunları, gıda ve yem güvenilirliği gibi konuları ele alıyoruz.

Eklemek istediğiniz bir şey var mı? Tohumlar ve baklagiller Üyelerimizin önemli bir kısmı ülke içinde ve uluslararası düzeyde yağlı tohum ve baklagil ticareti yapıyor. Bu ürünlerin birçoğu öteden beri Hollanda’da yetiştiriliyor ve tüccarlarda bu ürünleri hem ihraç hem de ithal ediyor. Bu ürünler hem konvansiyonel hem de organik ürünler olarak gıda sektörünün tüm segmentlerinde kullanılıyor.

Avrupa Ticaret Borsası (ECE) Het Comite, Avrupa Ticaret Borsasının üyelerinden. Borsanın önemli misyonlarından biri de Borsa Günleri düzenlemek. Her yıl Avrupa’nın büyük bir şehrinde toplantılar organize ederek üyelerinin faaliyetlerini destekliyor. Tahıl sektöründen oyuncuların yüz yüze görüşerek piyasanın geleceğini ele almaları, irtibat kurmaları ve ilişkilerini güçlendirerek karşılıklı güven tesis etmeleri mümkün hale geliyor. Bugün üye borsalara her yıl 100’den fazla katılımcı ve 3000’ü aşın ziyaretçi iştirak ediyor.

Pestisit Kontrolü Broşürü Het Comité, Pestisit Kontrolü ile ilgili broşürü diğer birliklerin de yardımıyla güncelledi. Önceki versiyon 2014 yılında yayınlamıştı. Avrupa Birliği’ndeki son gelişmeler ve çiftçilerin/depolama yapan kurumların dikkatini güncel pestisit meselelerine çekmek için bu broşürün güncellenmesi uygun görüldü. Güncel İngilizce broşüre ulaşmak için buraya ( https://www.graan.com/dynamic/media/1/documents/2020/20200528_Pesticiden_brochure_MVO_Comite_Fediol_Coceral_-2019-EN-v6_FINAL_VERSION__English.pdf ) tıklayın. Avrupa Birliği’nde maksimum kalıntı düzeyleriyle ilgili değişikliklerden dolayı sektör oyuncuları büyük sıkıntılar yaşayabilir. Bu yüzden, bu tür bir bilgilendirme önem taşıyor. Broşür, AB’ye ürün tedarik eden üçüncü ülke çiftçilerine de hitap ediyor.