FAO Başekonomisti Maximo Torero, Karadeniz Tahıl Koridorunun önemine ve küresel buğday stoklarına dair endişelerin olmadığına vurgu yaparak, Türkiye'nin buğday üretim ve ihracat kapasitesinin önemini belirtti. İklim değişikliği ve gıda fiyatlarının potansiyel etkileri üzerine değerlendirmelerde bulundu.

Küresel gıda fiyatlarındaki olası artışlar, tüm dünyanın yakından takip ettiği bir konu haline geldi. Bu bağlamda, FAO Başekonomisti'nin Ekonomim gazetesinden Elif Karaca'ya verdiği röportaj, sektöre dair birçok sorunun yanıtını sunuyor. Başekonomist, Karadeniz Tahıl Koridoru'nun devamının neden bu kadar kritik olduğunu, Rusya ve Ukrayna'nın global tarım emtiası piyasasındaki yerini ve potansiyel alternatif yolların maliyetlerini detaylı bir şekilde ele alıyor. Ayrıca, küresel buğday stokları ve Türkiye'nin bu alandaki stratejik konumunun yanı sıra iklim değişikliğinin tarım üzerindeki olası etkileri hakkında da kritik bilgiler veriyor. Röportajın sunduğu bu derinlemesine analiz, gıda fiyatlarının geleceğini, buğday tüketiminin önemini ve ekonomik belirsizliklerin nasıl yönetilebileceğini daha iyi anlamamız için bir fırsat sunuyor.

Tahıl Koridorunun yeniden uzatılması yönünde temaslar devam ediyor. Koridorun kapalı kalması fiyatlara nasıl yansıyacak, alternatif güzergâhlar konusunda ne düşünüyorsunuz?

Karadeniz Tahıl Koridorunun devam etmesi gerekiyor. Anlaşmanın yenilenmesini sağlamak tüm taraflar için önemli. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres’in de belirttiği gibi küresel gıda güvenliği ve küresel gıda fiyatlarında istikrar için devam etmeli. Rusya ve Ukrayna, dünyadaki en önemli tarımsal emtia ihracatçılarından.

Mevcut diğer tüm alternatifler çok daha düşük kapasiteli ve yüksek maliyetli. Alternatif güzergâhlar, artan lojistik hizmetleri gerektirecek ve ilgili maliyetlerin uluslararası fiyatlar üzerinde etkisi olacaktır. Koridorun devamı, istişareler ve müzakerelere rağmen belirsizliğini koruyor.

FAO’ya göre küresel buğday stokları konusunda endişe verici bir durum söz konusu mu?

FAO’ya göre küresel buğday stokları açısından şu an için genel olarak endişe verici bir durum yok. Bununla birlikte, hükümetler pazarda belirsizliğe neden olabilecek ihracat yasakları ve diğer ticareti kısıtlayıcı önlemleri kullanmaktan her zaman kaçınmaya teşvik ediliyor.

Türkiye gibi buğday ve ekmek tüketiminin yüksek olduğu ülkelerin B Planı ne olmalı? 

Aralarında Türkiye’nin de bulunduğu birçok ülkede beslenme buğday tüketimine dayalı, ancak Türkiye ortalama 19 milyon tondan fazla buğday üreten kendi başına önemli bir buğday üreticisi. Türkiye’nin ithal ettiği buğdayın büyük bir kısmı, öğütme kapasitesi sınırlı olan diğer ülkelere un, makarna ve bulgur olarak yeniden ihraç edilmektedir. Somali, Sudan, Yemen, Irak ve Suriye, Türkiye’den buğday ürünleri ithal eden ülkelerin başında yer alıyor. Tahıl fiyatlarının çok yükselmesi durumunda Türkiye daha az buğday ürünü ihraç edecek, bu da savunmasız birçok ülkede gıda güvenliği üzerinde ciddi etkiler yaratacaktır.

İklim değişikliği nedeniyle dünya tarihinin en sıcak günleri yaşanıyor. Bu durumun tarımsal üretim ve gıda fiyatlarına etkileri zamana mı yayılacak yoksa çok daha acil bir durumla mı karşı karşıyayız?

İklim değişikliği ve değişen hava koşullarının tarımsal üretimin yanı sıra gıdanın işlenmesi ve taşınması üzerinde de etkileri olacaktır. Bazı coğrafi bölgeler tarımsal üretime karşı daha uygunsuz hale gelirken, diğer bazı bölgelerdeki ortam daha elverişli hale gelebilir. Genel olarak, anahtar kelime ‘belirsizlik. Uyum ve hafifletme önlemlerini geliştirerek sektörün dayanıklılığını artırmak için çok sayıda devam eden çalışmamız bulunuyor.

Önümüzdeki aylarda daha yüksek gıda fiyatlarıyla karşı karşıya kalacak mıyız?

 FAO eğilimlere ve nihai etkilere bakar, fiyat tahmini yapmaz ama böyle bir olasılık var. Önümüzdeki birkaç aydaki gıda fiyatı değişiklikleri, belirli sektörlere ve çeşitli faktörlere bağlı olacak. Örneğin, tahıllarda fiyat dinamikleri başlıca üç faktöre bağlı. Bunlardan ilki Karadeniz’den, özellikle Ukrayna ve Rusya’dan tahıl tedariki. İkinci önemli faktör ise Hindistan’ın Japonica pirincine uyguladığı ihracat kısıtlamalarıyla ilgili. Söz konusu kısıtlamaların ne kadar süreyle devam edeceği fiyat gelişmeleri açısından önemli olacak. Son olarak da El Nino ile ilgili durum. Bu soruların hiçbirinin cevabını bilmemize imkân yok. Başlıca üretim bölgelerinde (Brezilya, ABD) iyi hasat beklendiği için iri taneli tahılda durum rahatlatıcı.