Cemali TOPRAK
Sürü Yönetimi Uzmanı
Büyükbaş hayvan besisi yapan işletmelerin bana en çok sordukları soruların başında “yonca kuru otu besi de kullanılır mı?” şeklindedir. Kullanılır, hem de çok güzel kullanılır. Bu sorunun yanıtını reel rasyonlar, maliyetler ve teknik veriler ile yanıtlamaya çalıştım. Aşağıdaki tablolarda yonca kuru otu kullanılan ve kullanılmayan rasyonlarda neler olduğunu net olarak göreceksiniz.
Tablo 1’de rasyonda kullanılan kaba yem, yem hammaddesi ve yem katkı maddelerinin isimleri, %100 kuru madde bazında analiz değerleri yer almaktadır.
Tablo 2’de rasyonda kullanılan vitamin mineral premiksin 1 kg içerikte hangi vitamin, mineral ve diğer yem katkı maddelerini hangi miktarlarda içerdiği verilmektedir.
Tablo 3’te 250 kg besi başı canlı ağırlık ortalaması ve 690 kg besi sonu canlı ağırlık ortalaması olarak kabul edilen 334 gün süre ile beslenmesi planlanan yerli danalarımızın yonca kuru otu kullanılmayan rasyonlarla hangi dönemlerde hangi şekilde besleneceği verilmektedir. Ayrıca tablo 3 de güncel olarak kaba yem, yem ham maddeleri ve yem katkı maddelerinin fiyatları maliyet hesaplayabilmek amacıyla verilmektedir. Tablo 3 de hangi dönemde hayvan başı günlük rasyon maliyeti kaç TL ayrıca verilmektedir.
Tablo 4’te 250 kg besi başı canlı ağırlık ortalaması ve 690 kg besi sonu canlı ağırlık ortalaması olarak kabul edilen 334 gün süre ile beslenmesi planlanan yerli danalarımızın yonca kuru otu kullanılan rasyonlarla hangi dönemlerde hangi şekilde besleneceği verilmektedir. Ayrıca tablo 4 de güncel olarak kaba yem, yem ham maddeleri ve yem katkı maddelerinin fiyatları maliyet hesaplayabilmek amacıyla verilmektedir. Tablo 4 de hangi dönemde hayvan başı günlük rasyon maliyeti kaç TL ayrıca verilmektedir.
Tablo 5’te yonca kuru otu kullanılmayan rasyonlarda 334 günlük besi döneminde bir adet dananın toplam kaba yem, yem ham maddeleri ve yem katkı maddeleri ihtiyaçları verilmektedir.
Tablo 6’da yonca kuru otu kullanılan rasyonlarda 334 günlük besi döneminde bir adet dananın toplam kaba yem, yem ham maddeleri ve yem katkı maddeleri ihtiyaçları verilmektedir.
Tablo 7 ve Tablo 8’de yonca kuru otu kullanılmayan ve kullanılan rasyonların günlük, aylık ve 334 günlük toplam besi sürelerinde hayvan başı maliyetleri verilmektedir. Tablo 7 ve 8’den de anlaşılacağı gibi yonca kuru otu kullanılan rasyonlar daha yüksek maliyete sahiptir. Ancak aşağıda verilmekte olan teknik verilerde yonca kuru otu kullanılan rasyonların daha üstün özelliklere sahip olduklarını görmekteyiz.
Tablo 9’da yonca kuru otu kullanılmayan rasyonların besi performansı ve teknik açıdan değerlendirmeleri mevcuttur.
Tablo 10’da yonca kuru otu kullanılan rasyonların besi performansı ve teknik açıdan değerlendirmeleri mevcuttur.
Tüm bu verilerin ışığı altında yonca kuru otu kullanılan rasyonlar ile şu sonuçlara varabiliriz;
1.Rasyon ham protein değerleri çok daha iyi olmaktadır. Bu sayede hayvanlarımız daha uzun boylu ve daha iri olmaktadırlar. Bu bizim daha fazla karkas ağırlığı almamızı ve dolayısıyla daha fazla gelir elde etmemizi sağlayacaktır.
2.Rasyon Nişasta % değerleri daha düşük olduğu için özellikle asidoz, laminitis (taban ülseri), timpani (şişme) gibi metabolik problemlerin yaşanma olasılığı daha düşük olmaktadır. Bu da bizim daha sağlıklı hayvanlar beslememize, daha yüksek canlı ağırlık kazancına, daha az ilaç sarfına ve dolayısıyla daha fazla gelire aneden olacaktır.
3.Rasyon NFC % değerleri daha düşük olduğu için özellikle asidoz, laminitis (taban ülseri), timpani (şişme) gibi metabolik problemlerin yaşanma olasılığı daha düşük olmaktadır. Bu da bizim daha sağlıklı hayvanlar beslememize, daha yüksek canlı ağırlık kazancına, daha az ilaç sarfına ve dolayısıyla daha fazla gelire neden olacaktır.
4.Rasyon NDF (selüloz, hemiselüloz ve lignin) % değerleri daha düşük olduğu için rasyonun tüketilebilirliği daha yüksek olacaktır. Bu da hayvanlarımızın daha fazla kuru madde tüketebileceklerini göstermektedir. Özellikle sıcak havalarda ve hasta olan hayvanlarda yonca kuru otu kullanımı rasyonun tüketim miktarlarını olumlu yönde etkilemektedir. Bu sayede hayvanların günlük canlı ağırlık artışları daha fazla olmakta ve dolayısıyla gelirleri de yükselmektedir.
5.Rasyon ADF (selüloz, hemiselüloz) % değerleri daha düşük olduğu için rasyonun sindirilebilirliği daha yüksek olacaktır. Daha iyi sindirilebilen rasyonlar daha fazla canlı ağırlık kazancı ve daha yüksek gelir demektir.
6.Rasyon Ca % değerleri daha yüksek olacağı için özellikle kemik gelişimi daha iyi olacaktır.
7.Rasyon P% değerleri daha yüksek olacağı için metabolik faaliyetler ve enerji metabolizması daha iyi çalışacaktır.
8.Rasyon toplam ve birim kg Metabolik Enerji değerleri daha yüksek olacağı için hayvanlar daha fazla canlı ağırlık (kg) kazanacaklardır. Bu da daha fazla karkas ağırlığına neden olacağı için hayvan başı elde edilecek gelir de artacaktır.
Tüm bu verilere ışığında büyükbaş besi rasyonlarında güvenle besi başlangıcından sonuna kadar yonca kuru otu kullanılabileceği net olarak görülmektedir.