Hayvan yemi üreticileri ve tüccarları, et ve süt ürünleri üreticileri ve perakendeciler, tedarikçilerine yem, yem katkı maddeleri veya süt ikamelerinin sürdürülebilir şekilde tedarik edilip edilmediğini ve edilmiyorsa bunu nasıl ele almayı planladıklarını sorarak değişimi katalize etme fırsatına sahiptir. 

Francesca Morgante
Senior Manager, Europe
RSPO

Gıda tedarik zincirinde yer alan her aktörün, sürdürülebilir ürünlere yönelik talebin canlandırılmasında oynayacağı bir rol vardır. Hayvan yemi sektörü, sürdürülebilir tarım ve sürdürülebilir et tüketimi arasında hayati bir aracı görevi görmektedir, çünkü hayvan yeminde yaptığımız seçimler önünde sonunda genel gıda tedarik zincirine girmektedir.

Palm yağı, ruminant ve kanatlı yeminde kullanılır. Hayvanlar için bir enerji kaynağı olarak sınıflandırılır ve süt sığırları için bir takviye olarak kullanılabilir. Ayrıca, “palm küspesi” olarak da bilinen yüksek lifli ve besleyici palm çekirdeği ekspeller küspe, süt ve besi sığırlarının beslenmesi, domuz ve balıkçılık için uygundur ve ruminant yeminin hacmini artırmak için dolgu maddesi olarak kullanılabilir.

Yem sektöründe tüketicilerin gözünden kaçmış olsa da palm yağı ve türevlerinin kullanımı istisna değildir. Bununla birlikte, sürdürülebilir türevleri tedarik etmenin karmaşıklığı, yem tedarik zincirinin uygulaması için uygun model meselesini gündeme getirmektedir.

SÜRDÜRÜLEBİLİR PALM YAĞI ÜRETİMİ İÇİN RSPO STANDARTLARI

İyi yönetilen ve sorumlu bir şekilde üretilen palm yağı, sürdürülebilir tedarik zinciri oluşturmanın temelidir. Sürdürülebilir olmayan bir şekilde yetiştirildiğinde palm yağı ormansızlaşma, doğal yaşam alanlarının kaybı ve işçiler ile yerli topluluklara yönelik insan hakları ihlalleri risklerini beraberinde getirebilmektedir.

Bu kritik zorluklara yanıt olarak, palm yağı üretiminin çevresel ve sosyal zararlara yol açmamasını sağlamak amacıyla Sürdürülebilir Palm Yağı Yuvarlak Masası (RSPO) kurulmuştur. RSPO’nun merkezinde üç sertifikasyon standardı bulunmaktadır. RSPO İlkeleri ve Kriterleri (P&C), sürdürülebilir palm yağı üretimi için küresel kılavuzlar olarak hizmet eder ve büyük üreticiler için geçerlidir. RSPO Bağımsız Küçük Toprak Sahipleri (ISH) Standardı, küçük toprak sahiplerinin (50 hektardan daha az üretim alanına sahip küçük ölçekli çiftçiler) daha fazla dahil edilmesini teşvik etmek ile temel sürdürülebilirlik gerekliliklerini korumak arasında bir denge kurmaktadır. Sonraki aktörler için RSPO Tedarik Zinciri Sertifikasyon Standardı (SCCS) sürdürülebilir palm yağı ticaretinin bütünlüğünü sağlar, dolayısıyla Sertifikalı Sürdürülebilir Palm Yağı (CSPO) olarak satılan palm yağı gerçekten sertifikalı tarlalarda üretilmiştir. Bu sistemler, bağımsız üçüncü taraf belgelendirme kuruluşları tarafından yapılan denetimleri içerir. Bu tür titiz sertifikasyon standartları palm yağı üretiminin olumsuz etki risklerini önemli ölçüde azaltmaktadır.

RSPO KREDİLERİ ARACILIĞIYLA SÜRDÜRÜLEBİLİR UYGULAMALARIN TEŞVİK EDİLMESİ

“Sürdürülebilir Palm Yağı: Avrupa’nın Durumu” başlıklı son rapora göre, 2021 yılında Avrupa yem sektöründe kullanılan 1,76 milyon metrik ton Palm Çekirdeği Ekspeller Küspenin (PKE) sadece %5’i RSPO Standardı tarafından sürdürülebilir olarak sertifikalandırılmıştır. Bu rakam diğer palm yağı ürünlerine kıyasla son derece düşük olup, CSPO alımı en yüksektir (gıda, yem ve oleokimyasallar için yapılan ithalatın %93’ü sürdürülebilirlik sertifikasına sahiptir) ve bunu Sertifikalı Sürdürülebilir Palm Çekirdeği Yağı (CSPKO) (%62) takip etmektedir.

Sertifikalı Sürdürülebilir Palm Çekirdeği Ekspeller Küspenin (CSPKE) fiziksel ticareti henüz başlangıç aşamasındadır; CSPKE’nin Avrupa’ya kaydedilen ilk fiziksel sevkiyatı yalnızca 2021 yılında gerçekleşmiştir. Bu durum, pazarın hala öncelikli olarak RSPO Kredi sistemi aracılığıyla geleneksel alımlar için yapılan telafilere dayandığını göstermektedir. Şu anda CSPKE için yeterli pazar talebinin olmaması, sertifikalı palm çekirdeği ekspeller küspe üreticilerini sertifikalı ürünlerini konvansiyonel olarak satmaya itiyor. Bunu telafi etmek için, sertifikalı hacimlerini RSPO Kredisi olarak takas edebilmekte ve böylece fiziksel arzlarının satışına ek olarak bir prim toplayabilmektedirler.

RSPO Kredileri mekanizması, gelişmekte olan pazarlarda sürdürülebilir üretimi desteklemek için mükemmel bir örnek teşkil ediyor. Daha da önemlisi, sürdürülebilirliğe yönelik çabaları için çiftçilere doğrudan ödeme yapmanın bir yolu.

RSPO Kredisi alıcıları, RSPO Kredisi satın almak suretiyle doğrudan sertifikalı çiftçilere prim ödeyerek tarlalarını sürdürülebilir olarak sertifikalandıran çiftçileri desteklemektedir. Bağımsız küçük çiftçiler geçimlerini sağlamak için bu kredilere bel bağlayarak denetim masrafları, sertifikasyon bakımı ve en iyi uygulamalar eğitimi için ödeme yapmalarına yardımcı olurlar. Endonezya kırsalında, küçük çiftçiler RSPO kredilerini tarlalarını iyileştirmek, ofisler ve işletmeler inşa etmek, Yerli Halkların çocukları için eğitim tesisleri sağlamak ve hatta COVID-19 salgını sırasında tıbbi ve ambulans hizmetleri sağlamak için kullandılar. Endonezya’daki Tanjung Jabung Regency’de RSPO Kredileri, küçük çiftçileri nehir ekosistemlerini korumaya ve restore etmeye teşvik ederek suları temizledi ve balıkların bolca geri dönmesini sağladı.

Diğer taraftan, RSPO Kredisi satıcıları CSPO için değirmenler veya yetiştiriciler, CSPKO ve CSPKE için ise kırıcılar olabilir. Bir kırıcı, değirmenlerden RSPO Sertifikalı Palm Çekirdekleri satın alarak hacim oluşturur. Krediler bağımsız küçük çiftçiler tarafından satıldığında, farklı ürünler için I-CSPO, I-CSPKO ve I-CSPKE olarak tanımlanırlar.

RSPO, kredi ticaretini hızlı, kullanıcı dostu ve karmaşık olmayan bir hale getirmek için, bir şirketin yıllık palm (çekirdek) yağı veya türevleri kullanımını tamamen veya kısmen karşılamak için kredi satın alınabilen çevrimiçi bir pazar yeri ve izlenebilirlik sistemi olan PalmTrace ticaret platformunu geliştirdi. PalmTrace’e erişmek için bir şirketin öncelikle RSPO Üyesi olması ve sisteme RSPO Kredisi alıcısı olarak kaydolması gerekiyor.

YEM SEKTÖRÜ İÇİN SINIFININ EN İYİSİ UYGULAMALAR

Sürdürülebilir palm yağı tedarikinde ön sıralarda yer alan İngiltere ve Hollanda gibi ülkeler, yem sektörü için sınıfının en iyisi iş uygulamaları geliştirmiştir. Hollanda Hayvan Yemi Endüstrisi Birliği Nevedi, yem sektöründe iç tüketim için toplu RSPO Kredisi satın alma girişiminde bulunan ilk grup oldu ve şimdi toplam palm yağı ayak izinin, ulusal tüketimin ve ihracatın %100’ünü karşılama yolunda ilerledi. Ülke üretiminin üçte ikisinin Hollanda dışındaki tüketicilere ulaştığı düşünüldüğünde, bu hamle doğru yönde atılmış cesur bir adımı temsil etmektedir.

Tarım Endüstrileri Konfederasyonu (AIC), Birleşik Krallık yem sektörünün Birleşik Krallık Hükümeti’nin sadece sürdürülebilir kaynaklı palm kullanımı hedefine ulaşmasında rol oynamasına yardımcı olmak için RSPO’ya üye olarak katıldı ve kısa süre sonra Üyelerin çevresel hedeflerine yardımcı olmak için yeni bir program oluşturdu. Program, AIC Üyeleri veya güvence programı katılımcıları adına palm ve türevleri için RSPO Kredileri satın alarak, yem sektörüne bir Defter ve Talep sistemi kullanarak sürdürülebilir palm üretimini desteklemenin bir yolunu sunuyor.

Avrupa’da CSPKE alımı şu anda tek haneli rakamlarda olsa da, diğer sertifikalı sürdürülebilir palm yağı ürünlerinin yüksek alımı, bölgenin yem sektöründe daha sürdürülebilir ürünler için pazarı canlandırabileceğinin kanıtıdır. RSPO Kredileri aracılığıyla da olsa CSPKE alımının artırılması, daha fazla palm çekirdeği kırıcısının RSPO’ya katılmasını ve sertifikalı hale gelmesini teşvik etmede bir dalgalanma etkisi meydana getirecektir.

Sıkı düzenlemeler, tarımsal ürünlerin ormansızlaşmadan ari olmasını sağlamak için gerekli itici güç olabilir. RSPO’nunki gibi gelişmiş sertifikasyon sistemleri, şirketlerin bu gereklilikleri karşılamada daha hazırlıklı olmalarına yardımcı olmada önemli bir rol oynayabilir.

Hayvan yemi üreticileri ve tüccarları, et ve süt ürünleri üreticileri ve perakendeciler, tedarikçilerine yem, yem katkı maddeleri veya süt ikamelerinin sürdürülebilir şekilde tedarik edilip edilmediğini ve edilmiyorsa bunu nasıl ele almayı planladıklarını sorarak değişimi katalize etme fırsatına sahiptir. RSPO Sertifikalı sürdürülebilir malzeme tedarik etmeyi seçmek, şirketlerin insanlara ve gezegene fayda sağlamak için somut adımlar attığını göstermektedir.