Soğutma yem kalitesine %5-10 arasında etki etmektedir. Soğutmada yapılan hatalar telafisi mümkün olmayan kalite problemlerine sebep olur. Soğutmaya kadar proses doğru yönetilse dahi soğutma yanlış yapılıyorsa nihai ürünün bozulması kaçınılmazdır. 


Muharrem Korkmaz
Pelletman Danışmanlık Ltd. Şti.
Genel Müdür

Sektördeki birçok imalatçı firmanın, soğutmayı yanlış yaptıkları saha ziyaretlerimizde çok defa karşımıza çıkmaktadır. Sektörün en büyük problemlerinden birisi yemlerin homojen soğumamasıdır. Termal ölçümlerimizde bu apaçık görünmektedir. Aynı fabrikada iki farklı soğutucudan çıkan yemlerdeki soğutma performansını aşağıdaki resimde görebilirsiniz (Resim 1.1). Soğutucuya yem homojen dağıtılamadığı durumlarda yemlerde sıcaklık farkları oluşacaktır (Resim 1.2 ve Resim 1.3).



Bitmiş yemler tam anlamıyla homojen soğutulamadığı için doğru soğuyan ve soğumayan yemler transfer ekipmanlarıyla taşınıp depolanırken aralarında ısı transferi ortaya çıkacaktır. Soğutulduğu düşünülen yemler depolanmasından hemen sonra çuvallanıp sevk edilirse çuvallarda sonradan gramaj kayıpları yaşanacaktır. Kamyon müşteriye varana kadar belki çuval başına 100-150 gr kayıplar hatta müşteri deposuna indirilen yemlerde 15-20 gün sonra yapılan tartımlarda 300-400 gr kayıp olarak karşımıza çıkacaktır. Bu durum Satış sonrası gelen şikayetler arasında dikkate alınması gereken bir konu ve firmaya olumsuz reklam olma sebebidir.

SOĞUTUCUYU NEDEN KULLANIRIZ?
Kondisyoner ve pelet presinde oluşan sıcaklığı ortam sıcaklığına en yakın değere (max ±5-6 ˚C) ulaştırıp terlemeyi önlemek. Küflenmeyi önlemek.

Kondisyonerde verilen buhar kaynaklı rutubeti (%12-18) hedef rutubete düşürmek. Hedef rutubet 12-13%

Yavaş yavaş ve dengeli soğutma yaparak pelet kalitesini artırmak. Daha sert pelet elde etmek.   

 HOMOJEN SOĞUTULAMAYAN YERLERDE NE GİBİ SORUNLAR ÇIKABİLİR?

Cevabı aşağıda;

 Pelet kalitesi problemleri,

 Değişken rutubet problemleri,

 Çuvallanmış yemlerde sonradan gramaj kayıpları ve imaj zedelenmesi,

 Sürekli mamül firesi,

 Homojen soğumayan peletlerde sonradan küflenme, topaklanma ve bakteri üremesi problemleri karşımıza çıkabilir,

 Küflü yemler hayvanlara zarar verebilir ve marka değeri zarar görür.

 Depolarda yüksek sıcaklıktaki yemler, yapışma ve kontaminasyon reaksiyonları ateşler,

 Raf ömrünün kısa olması gibi sorunlar çıkabilir.

NEDEN HOMOJEN SOĞUTMA YAPAMAYIZ?

 Pres kapasitesinin soğutucu kapasitesinden fazla olması,

 Doğru hava debisi ve fan basıncının seçilmemesi,

 Hava akış hızının yanlış tasarımı,

 Soğutucu tasarımı (kare, dikdörtgen, sekizgen veya silindir),

 Soğutucu boşaltma sisteminin seçimi,

 Yemin soğutucuya homojen dağıtılamaması,

 Soğutma ve aspirasyon hattının düzenli temizlenmemesi,

 Soğutma süresinin yanlış ayarlanması,

 ÇÖZÜM ÖNERİLERİ;

 Soğutucularda mutlaka döner dağıtıcı ve yayıcı kullanılması (Resim 2 ve 3.1 ve 3.2),

 Soğutma hattının gerekli mühendislik hesabı yapılarak tasarlanması (Resim 4),

 Soğutucuların sekizgen olarak tasarlanması (Resim 5),

 Pelet çapına uygun hava miktarı ve soğutucuda kalma süresi (Tablo 1/Grafik 1),

 Online Soğutma, Kurutma ve enerji geri kazanım için sürekli ölçüm ve müdahale sistemlerinin kullanılması (Resim 6),

 Mevsimsel değişmeler dikkate alınarak soğutucu seviye ve fan debisinin ayarlanması,

 Sürekli sıcaklık ve rutubet ölçümleri yaparak fabrikanın kendi doğrusu bulması,

 Soğutma hattındaki, soğutucu, siklon, fan ve akış borularının düzenli temizlenmesi,

 Soğutma hattındaki, soğutucu, siklon, fan ve akış borularının izolasyon yapılması,

 Doğru fan üretici ile çalışarak gerçek etiket değerleri olan fanların seçilmesi,

 Toz patlamalarına karşı kıvılcım dedektörü ve patlama tahliyesi uygulamaları (Resim 5),

 Hava akış ayarı ve acil kapatma ihtiyacı için manuel veya pnömatik aktüatörlü kapak uygulaması gibi kriterler dikkate alınmalıdır.