Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) açıkladığı 2026 yılı hububat alım fiyatları tarım sektöründe geniş yankı uyandırdı. Sektör paydaşları peş peşe açıklamalar yaparken fiyatı piyasa şartları açısından makul bulanlar da var, enflasyonun altında kaldığını ve 45 günlük ödeme vadesinin çiftçiyi mağdur edeceğini savunanlar da.
TMO'nun dün duyurduğu 2026 sezonu alım fiyatlarında ton başına ekmeklik ve makarnalık buğday 16.500 TL, arpa ise 12.750 TL olarak belirlenmişti. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın toplam 980 TL/dekar (ton başına yaklaşık 3.014 TL) desteğiyle birlikte buğdayda üreticinin eline geçecek toplam tutar 19.514 TL olarak hesaplansa da sektör temsilcileri fiyat, prim ve ödeme vadesi başlıklarında üç farklı görüşe ayrıldı.
TZOB: "FİYAT ENFLASYONUN ALTINDA KALDI, 45 GÜN VADE KABUL EDİLEMEZ"
Açıklanan rakamlara en sert tepki Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar’dan geldi. Yazılı bir açıklama yapan TZOB, buğdaydaki yüzde 22,22’lik ve arpadaki yüzde 15,9’luk artışın, Nisan ayındaki yüzde 32,37’lik yıllık enflasyonun çok altında kaldığını söyledi.
Türkiye Ziraat Odaları Birliği Genel Başkanı Şemsi Bayraktar
TZOB’un eleştirdiği ve Bakanlığa ilettiği acil talepler şunlar oldu:
- Enflasyon ve Gelir Kaybı: Artan girdi maliyetleri karşısında üreticinin gelir kaybı yaşayacağı vurgulanarak, kilogram başına 3 lira prim desteği verilmesi istendi.
- 45 Günlük Vade Aşınması: Mazot, gübre ve kredi borçları hasatla birlikte kapıya dayanan çiftçinin 45 gün bekletilemeyeceği belirtildi. Yüksek enflasyonda bu sürenin parayı eriteceğini söyleyen TZOB, "Ürün bedelinin en az yüzde 50’si teslimatta, kalanı en geç 15 günde ödenmeli" dedi.
- Sertifikalı Tohum Çelişkisi: Bakanlığın açıkladığı ton başına 3.014 TL'lik desteğin içinde yer alan sertifikalı tohum desteğinden her çiftçinin her yıl yararlanamadığı, bu yüzden ilan edilen toplam gelirin tüm üreticiler için fiilen geçerli olmadığına dikkat çekildi.
UHK: "DÜNYA FİYATLARI STABİL, YÜKSEK REKOLTEYLE ÇİFTÇİ GELİRİ ARTACAK"
Ulusal Hububat Konseyi (UHK) Başkanı Yaşar Serpi ise fiyatların hem çiftçi hem de piyasa beklentilerini karşılayan bir denge kurduğunu savundu. Küresel piyasalardaki seyre ve bu yılki verimli sezona dikkat çeken Serpi, fiyatların nihai tüketiciyi de gözettiğini belirtti.
Ulusal Hububat Konseyi (UHK) Başkanı Yaşar Serpi
UHK cephesinden yapılan değerlendirmeler şöyle:
- Beklenti Karşılandı: Dünyada fiyatların stabil gittiği, rekoltenin arttığı bu ortamda açıklanan fiyat piyasayı memnun etmiştir.
- Yüksek Rekolte Avantajı: Bu yıl 23 milyon ton buğday, 8,7 milyon ton arpa rekoltesi bekleniyor. TMO’nun müdahale fiyatları, bu yüksek rekolteyle birleştiğinde çiftçi gelirlerinde geçen yıla göre belirgin bir artış sağlayacaktır.
- TMO’nun Güvencesi: TMO'nun kendisine gelen her ürünü alacağını açıklamasının üreticiye verilen en büyük destek olduğu vurgulandı.
ADANA ÇİFTÇİLER BİRLİĞİ: "FİYATLAR OLUMLU ANCAK PRİM DESTEĞİ EKSİK KALDI"
Sektörün nabzını tutan bir diğer önemli isim, Adana Çiftçiler Birliği Başkanı Mutlu Doğru, açıklanan kararın hem olumlu hem de olumsuz tarafları olduğunu dile getirdi. Doğru, fiyatın genel olarak üretici açısından pozitif olduğunu ancak finansman ve prim kısmında eksikler barındırdığını söyledi.
Adana Çiftçiler Birliği Başkanı Mutlu Doğru
Mutlu Doğru’nun Bloomberg HT’ye yaptığı açıklamada öne çıkanlar:
- Yığılma Önlendi: Piyasaya ve konjonktüre uymayan aşırı yüksek bir fiyat açıklansaydı TMO kapılarında büyük yığılmalar olurdu, bu açıdan fiyat yapısı dengeli. Ancak yem üreticileri açısından büyük önem arz eden arpa fiyatı buğdayın gerisinde kaldı.
- Finansman Maliyeti Parayı Eriyor: Yüksek kredi faizlerinin olduğu bir ortamda 45 günlük vade, 16,5 TL'lik buğday fiyatını yüzde 6 eriterek reel olarak 15,5 TL seviyelerine çeker. Piyasayı dengelemek için ödemelerin peşin yapılacağı açıklanmalıdır.
- Prim Eksikliği: Fiyatla birlikte en az 1 TL civarında fiyat fark desteği (prim) bekleniyordu ancak açıklanmadı. Ayrıca planlı üretim desteği çiftçinin üretime devam etmesi için tek başına yeterli değil.