Özbekistan’ın başkenti Taşkent’te düzenlenen 9. ECOSA Uluslararası Tohumculuk Kongresi, Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) üyesi ülkelerden yaklaşık 400 delegeyi ortak tohum pazarı hedefi etrafında buluşturdu. Yayımlanan Taşkent Bildirgesi ve Özbekistan ile imzalanan iki kritik Mutabakat Zaptı (MoU) ile tamamlanan organizasyon, diplomatik temennilerin ötesine geçerek Orta Asya’da somut ticari anlaşmalara dönüştü.
Özbekistan Cumhuriyeti Tarım Bakanlığı ev sahipliğinde ve Ekonomik İşbirliği Teşkilatı Tohumcular Birliği (ECOSA) koordinasyonunda gerçekleştirilen 9. Uluslararası Tohumculuk Kongresi; bölgesel tohum ticaretinin önündeki teknik ve bürokratik engelleri kaldırmak, mevzuatları uyumlaştırmak ve sertifikasyon sistemlerini uluslararası standartlara taşımak amacıyla Taşkent’te toplandı. Tarım bakanlıklarının üst düzey bürokratları, araştırma enstitüleri, ISTA ve OECD gibi küresel otoriteler ile özel sektör temsilcilerini buluşturan kongrede, iklim değişikliğinin bölge tarımı üzerindeki olumsuz etkilerine karşı kaliteli tohum genetiğinin stratejik önemi ele alındı.
Kongrenin açılışında konuşan Özbekistan Tarım Bakanı İbrahim Abdurrahmanov, ülkede pamuk, tahıl ve sebze-meyve üretiminde yaygınlaştırılan tarımsal klaster modelinin sertifikalı tohumluk talebini hızla artırdığını vurguladı. Gıda egemenliğinin anahtarının yüksek verimli çeşitlerde olduğunu belirten Abdurrahmanov; üye ülkeler arasında çeşit değişiminin kolaylaştırılması, ortak adaptasyon denemelerinin yapılması ve tohum tahlillerinde ortak standartların benimsenmesi gerektiğini ifade etti.
Özbekistan Tarım Bakanı İbrahim Abdurrahmanov
ECOSA Yönetim Kurulu Başkanı Yıldıray Gençer ise 600 milyonluk nüfusu ve 110 milyon hektarlık ekilebilir arazisiyle EİT coğrafyasının muazzam bir tarımsal potansiyele sahip olduğunu, ancak mevcut tohum ticareti hacminin bu potansiyeli yansıtmadığını dile getirdi. Gençer; tohumculuğun EİT Tercihli Ticaret Anlaşması (ECOTA) kapsamına alınması, mükerrer karantina uygulamalarının kaldırılması, teknik engellerin giderilmesi ve gümrük süreçlerinin basitleştirilmesi çağrısında bulundu.
Kongre, politika müzakerelerinin yanı sıra doğrudan ticari iş birliklerine de sahne oldu. Açılış töreninde ECOSA; Özbekistan Tarım Bakanlığına bağlı Tohum Üretimini Geliştirme Merkezi ve Tarım Ürünlerinin Kalitesini Değerlendirme Merkezi ile iki ayrı mutabakat zaptı imzaladı. B2B ikili iş görüşmelerinde ise Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Pakistan’dan katılan üretici firmalar ile Özbekistan’ın tarımsal üretim klasterleri arasında hibrit mısır, yağlık ayçiçeği, sertifikalı buğday ve sera sebze tohumları alanında ön tedarik sözleşmeleri yapıldı. Ayrıca Türk tohum işleme sanayicileri ile Özbek işletmeler arasında tohum eleme, ilaçlama ve ambalajlama tesislerinin kurulumuna yönelik teknoloji transferi anlaşmaları sağlandı.
Kongre, katılan ülkelerin oy birliğiyle kabul ettiği "Tohumculukta Bölgesel Güç Olmak" başlıklı Taşkent Bildirgesi ile sona erdi. Bildirge; ortak dijital bilgi platformunun kurulması, mevzuatların uluslararası düzenlemelerle uyumlaştırılması, EİT Ülkeleri Ortak Çeşit Kataloğu hazırlanması, bölgesel ECOSA Sertifikası geliştirilmesi, ortak deneme parsellerinin oluşturulması ve tohumun tercihli ticaret anlaşmalarına dahil edilmesi dahil 9 temel hedefi bölgesel sektörün önüne koydu.
ECOSA VE BÖLGE ÜYESİ ÜLKELER HAKKINDA
2009 yılında Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) coğrafyasında tohum ticaretini geliştirmek amacıyla kurulan ECOSA (Ekonomik İşbirliği Teşkilatı Tohumcular Birliği), politik olmayan ve kar amacı gütmeyen bölgesel bir çatı kuruluştur. Birlik bünyesinde 10 üye ülke yer almaktadır: Türkiye, Özbekistan, Azerbaycan, Pakistan, İran, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Afganistan. Birlik; tohumun serbest dolaşımını sağlamak, fikri mülkiyet haklarını korumak, modern bitki ıslahı teknolojilerine erişimi kolaylaştırmak, düzenleyici işlemleri ISTA ve OECD standartlarına getirmek ve bölgesel gıda güvenliğini teminat altına almak adına faaliyet göstermektedir.
