Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Gıda Fiyat Endeksi, eylül ayında nakliye aksamaları ve iklim endişelerinin arzı kısıtlamasıyla aylık %1,5 yükseldi. Hububat fiyatlarındaki %5,1’lik sıçrama, Karadeniz ve Hürmüz Boğazı’ndaki jeopolitik riskler ile kilit üretim bölgelerindeki kuraklık risklerinden kaynaklandı.

FAO Gıda Fiyat Endeksi, Eylül 2026’da ortalama 136,0 puana ulaşarak geçen yılın aynı dönemine göre %5,8 artış kaydetti. Küresel endeksteki bu tırmanışta, özellikle Karadeniz bölgesindeki lojistik kısıtlamalar ve Hürmüz Boğazı’ndaki nakliye belirsizliklerinin yanı sıra Kuzey Amerika ve Güneydoğu Asya’da etkili olan elverişsiz hava şartları belirleyici oldu.

Hububat Fiyat Endeksi eylülde bir önceki aya göre %5,1 artarken, dünya buğday fiyatları sevkiyat hatlarındaki aksamalar ve ekim öncesi kuraklık endişeleriyle %6,3 yükseldi. Mısır fiyatları ABD’deki verim kaygıları, Brezilya’nın daralan ihracat kapasitesi ve biyojeodezi/biyoyakıt hammadde talebiyle %5,6 artış gösterdi. Şeker Fiyat Endeksi ise Hindistan, Tayland ve AB’deki rekolte düşüş beklentileri ile güçlenen El Niño etkisi sonucu %6,1 sıçradı. Et endeksi %1,1, süt ürünleri endeksi ise %0,1 hafif gerileme kaydetti.

KÜRESEL HUBUBAT ÜRETİMİ VE TİCARETİNDE GERİLEME BEKLENTİSİ

Küresel rekolte ve ticaret öngörülerini de güncelleyen FAO, 2026 yılı dünya hububat üretim tahminini geçen yılın rekor seviyesine göre %2,1 düşüşle 2 milyar 979 milyon tona revize etti. Avustralya’daki olumlu hava şartları sayesinde buğday üretimi 813,9 milyon tona yükseltilse de, ABD ve AB’deki sıcak hava dalgalarının iri taneli tahıl rekoltesinde sebep olduğu kayıplar toplam üretimi aşağı çekti. Küresel hububat ticaretinin ise kısıtlı Karadeniz deniz yolları ve alternatif taşıma kapasitesindeki yetersizlikler sebebiyle bir önceki sezona kıyasla %3,5 azalarak 505,8 milyon tona gerileyeceği tahmin ediliyor.

Maximo Torero

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan FAO Başekonomisti Maximo Torero, "Karadeniz ve Hürmüz Boğazı’ndaki aksamalar iklim şoklarıyla birleşerek enerji, nakliye ve temel gıda emtiaları üzerinde baskı oluşturuyor; bu durum sürerse ithalata bağımlı ülkelerde tüketici fiyatlarına hızla yansıyacaktır," uyarısında bulundu.